Ένας αρχαιολόγος γυρίζει από το μέτωπο και πεθαίνει στο Μουσείο Ναυπλίου!!! (του Τόλη Κοϊνη)

Το πλήθος των δημόσιων πολιτιστικών δραστηριοτήτων στην περιοχή μας το περασμένο Σαββατοκύριακο, επέβαλε να κάνουμε επιλογή, σε «ποια θα πάμε;».

Προτίμησα την εκδήλωση του Σωματείου Φίλων Γ.Α.Κ. Αργολίδας, στην αίθουσα της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ναυπλίου «Ο Παλαμήδης», το Σάββατο 13/6 το απόγευμα.

Είχα την υποψία ότι «κάτι θα μάθαινα». Βγήκε αληθινό το προαίσθημα.

Είχε προηγηθεί προ τριών περίπου ετών ένας «άχαρος» διάλογος μεταξύ δύο καλών φίλων με βαριούς χαρακτηρισμούς στον τοίχο μου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με θέμα «Ποιος έσωσε τις αρχαιότητες του Μουσείου Ναυπλίου στην κατοχή;».

Όχι, μόνον το θέμα λύθηκε πέφτοντας άπλετο φως στην «σκοτεινή» αυτή υπόθεση, αλλά προέκυψαν και μια σειρά άλλα ζητήματα άξια προς συζήτηση.

Οι τρεις ομιλητές δεν ήταν Ναυπλιώτες (και αυτό ήταν καλό). Ήσαν:

Ο Πέτρος Φιλίππου – Αγγέλου, τ. Δήμαρχος Καλυβίων/Σαρωνικού Αττικής, Αρχαιολόγος.
Ο Φώτης Κατέβας, Συντηρητής Αρχαιοτήτων.
Και η Λυδία Αλαγιάννη, βιβλιοθηκονόμος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καλυβίων.
Τον συντονισμό εκ μέρους των «Φίλων των ΓΑΚ Αργολίδας» τον είχε ο Μπάμπης Αντωνιάδης (που είχε και την ιδέα της εκδήλωσης)

Το θέμα της εκδήλωσης ήταν ο Χρήστος Ν. Πέτρου – Μεσογείτης .

«Ποιος ήταν αυτός;»

Ήταν Αρχαιολόγος, γεννημένος στα Καλύβια Θωρικού (νυν Δήμος Σαρωνικού Ανατολικής Αττικής), με σπουδές στην Αθήνα, ένα πέρασμα από την Εκπαίδευση, πλούσιο μελετητικό έργο κυρίως στην Αρβανίτικη λαογραφία της Αττικής, ο οποίος το 1939 μετατέθηκε στο Ναύπλιο. Πριν συμπληρώσει χρόνο στη οργανική του θέση κηρύχτηκε ο πόλεμος.

Επιστρατεύτηκε, πολέμησε, γύρισε με τα πόδια στο χωριό του και αμέσως παρουσιάστηκε στην θέση του στο Ναύπλιο. Επιβίωσε με πολλές δυσκολίες στην πόλη μας…

χρησιμοποιούσε για οικία δωματιάκι μέσα στο Μουσείο. Η πείνα και οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης είχαν ως αποτέλεσμα να καταπέσει η υγεία του, να μεταφερθεί τον Αύγουστο του 44 στην Αθήνα και να πεθάνει έναν μήνα μετά.

«Γιατί έδειξε τέτοια επιμονή να παραμείνει υπό αυτές τις άθλιες συνθήκες στην πόλη μας;»

Υποχρέωση προς την Πατρίδα !!!
Σεβασμός στην επιστήμη του.
Να μην κλέψουν οι κατακτητές τους αρχαιολογικούς μας θησαυρούς.

Είχε προηγηθεί, από την κήρυξη του πολέμου στην Ευρώπη, μια προσπάθεια της Κυβέρνησης Μεταξά να προφυλαχθούν οι Αρχαιότητες από βομβαρδισμούς και κατεδαφίσεις Μουσείων.

Στο Ναύπλιο ορίστηκε Επιτροπή Συσκευασίας και απόκρυψης Αρχαιοτήτων με επικεφαλής Ανώτερο Δικαστικό (πρόεδρο Εφετών) και μέλη τον Γυμνασιάρχη, τον Νομομηχανικό, στελέχη της Νομαρχίας και βασικό εισηγητή τον τότε Έφορο Αρχαιοτήτων Αργολιδοκορινθίας Μιχαήλ Πιτίδη. Τους δόθηκε αυτόνομο χρηματικό κονδύλι και ελευθερία κινήσεων (μπορούσαν να προσλάβουν εργάτες όπως ήθελαν).

Δεν φαίνεται από τα αρχεία εμπλοκή Χωροφυλακής, Στρατού και ΕΟΝ στο έργο αυτό. (κάτι θα φοβόντουσαν)
Πρώτα συσκευάσανε τα «χρυσά από τις Μυκήνες», σε ένα κιβώτιο, το μετέφεραν στο υπόγειο (που ήταν οι θυρίδες) της Εθνικής Τράπεζας και για μεγαλύτερη ασφάλεια τα έστειλαν στην Αθήνα.
Μετά συσκεύασαν σε 67 (!!!) κιβώτια τα εκθέματα του Μουσείου και τα μετέφεραν στην «σπηλιά της κυρα Καλλιόπης» (πίσω από τον Αγιάννη στην Πρόνοια). Η κυρά Καλλιόπη με τα γίδια της τότε λημέριαζε στους Αγίους Πάντες. Το σπήλαιο έχει μεγάλο βάθος και έκλεινε με μια σιδερένια πορτούλα.
Η υγεία του Μ. Πιτίδη στη διάρκεια της επιχείρησης αυτής κατέρρευσε. Οπότε μετά το τέλος των εχθροπραξιών στην Αλβανία η θέση του Εφόρου Αρχαιοτήτων Αργολιδοκορινθίας είχε μείνει κενή. Ανέλαβε χρέη προσωρινού Εφόρου ο Χρήστος Ν. Πέτρου – Μεσογείτης, σε ηλικία μόλις 31 ετών.
Η αλληλογραφία του σώθηκε στο προσωπικό του αρχείο. Εδώ στο Μουσείο ή τα ΓΑΚ δεν είχε σωθεί τίποτε. Από αυτήν μαθαίνουμε πολλά ενδιαφέροντα πράγματα για την πόλη μας στην Κατοχή. Όπως:
Τα κρυμμένα στην σπηλιά της κυρά Καλλιόπης Αρχαία δεν φαίνεται να απειλήθηκαν από λεηλασίες, αλλά από την αφόρητη υγρασία που επικρατούσε εκεί μέσα. Παρόλα αυτά είχε εισηγηθεί να χτισθεί με πέτρες η είσοδος.
Βρήκε το ισόγειο του Μουσείου να το έχει καταλάβει η ΕΟΝ. Το περίεργο είναι ότι η φασιστική νεολαία του Μεταξά είχε καταργηθεί δια νόμου τον Μάϊο του 1941 σε όλη την Ελλάδα, αλλά ΟΧΙ και στο ΝΑΥΠΛΙΟ. Οι εδώ ιθύνοντες είχαν καταφέρει να πάρουν άδεια από την Κατοχική Νομαρχία, να ξεστολίσουν τους τοίχους από τα σύμβολα του Μεταξά, να κρύψουν τις στολές τους και να διατηρήσουν τις λέσχες τους… εννοείται πως δεν υπήρξε φυτώριο αντίστασης. Ο Χρήστος Ν. Πέτρου ζητούσε από το Υπουργείο Παιδείας (εκεί ανήκαν τα Μουσεία) να τους διώξει. Ίσως να ήταν και ο μόνος στην πόλη μας.
Ζήτησε την κήρυξη ως διατηρητέου του Βουλευτικού !!! θα μου πείτε αυτονόητο δεν ήταν; Όχι, όταν είδε ότι άρχισε να χρησιμοποιείται ως χώρος βασανιστηρίων, έπρεπε να βρει έναν … υπηρεσιακό τρόπο να το αποτρέψει.
Από την αλληλογραφία του φαίνεται και το ενδιαφέρον του για το Παλαμήδι… Είχε ξαναγίνει «φρούριο» , αφού κάποιες τάπιες του τις χρησιμοποιούσαν τα Τάγματα Ασφαλείας και είχαν γίνει λεηλασίες τις μέρες της μεγάλης πείνας για αναζήτηση καυσόξυλων.
Ενδιαφέρον έδειξε για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας των Αρχαιοφυλάκων της περιφέρειάς του, την επιβίωση των εργαζομένων και στην περίπτωση δολοφονίας ενός αρχαιοφύλακα στο Ναύπλιο, δεν μάσησε τα λόγια του και στην υπηρεσιακή του αναφορά περιέγραψε την πραγματικότητα.

Η Δήμος Καλυβίων/Σαρωνικού έχει κάνει καταπληκτική δουλειά για να προβάλει το έργο του συμπατριώτη τους. Υπάρχει ελεύθερο στο διαδίκτυο πλήρες αποθετήριο του έργου του…

Κάνοντας σύγκριση με τα δικά μας αισθανθήκαμε κατάθλιψη.

Αντίστοιχη ανάδειξη των