.webp "ΣΟΦΙΑ ΜΠΑΜΠΑΛΙΑΡΟΥ")
(1).webp "ΒΙΟΚΑΡΠΟΣ")
Τα στοιχεία που έχουμε για αυτήν προέρχονται κυρίως από δύο πηγές:
Α) Την ιστορία του Φωτάκου, που έλαβε μέρος ο ίδιος σε όλες τις φάσεις της μάχης ως υπασπιστής του Κολοκοτρώνη.
Β) Την Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως του Σπυρίδωνα Τρικούπη. Δεν ήταν αυτόπτης των γεγονότων (βρισκόταν ακόμα στην Αγγλία), αλλά το διάστημα 1830-32, που διέμενε στο Άργος, συγκέντρωσε πολλές μαρτυρίες και διέσωσε τις προφορικές παραδόσεις.
Από το αρχείο του Τρικούπη πήρε πολλά στοιχεία ο Μ. Λαμπρυνίδης και τα συμπλήρωσε με δικές του καταγραφές αναμνήσεων.
Όμως μια περιήγηση στο διαδίκτυο οδηγεί σε μια ασαφή εικόνα και διαδίδει πολλά ψεύδη για τα γεγονότα.
1 Ποιος ήταν ο Δράμαλης;
Όλοι συμφωνούν πως ήταν από τη Δράμα και είχε διοριστεί Πασάς της πόλης αυτής. Αλλά, η μεν «Βικιπέδια» γράφει έτος γέννησης το 1770, δλδ. ήταν 62 χρονών στα Δερβενάκια, άλλοι τον θεωρούν «στην ακμή της ηλικίας του» (μάλλον έχουν δίκιο, πρέπει να ήταν γύρω στα 40).
Διαφωνούν ποιος τον έκανε «σερασκέρη» δηλαδή αρχηγό του Τουρκικού εκστρατευτικού σώματος. Άλλοι γράφουν ότι τον διόρισε ο Χουρσίτ, άλλοι τον είχε εκτιμήσει ο ίδιος ο Σουλτάνος, άλλοι πως ήταν ο αγαπημένος της Βαλιδέ Σουλτάνας (της μάνας του Μαχμούτ του Β΄) η οποία τον επέβαλε.
Ο Χουρσίτ τέτοιο δικαίωμα δεν είχε.
Ο Σουλτάνος ήταν τσαντισμένος γιατί πίστευε πως οι Πασάδες του είχαν καταχραστεί τους θησαυρούς του Αλή των Ιωαννίνων και τον έβαλε επικεφαλής ως τον πιο έντιμο. Του διέθεσε ένα υψηλής ποιότητας επιτελείο. Κάτι που χωρίς Σουλτανική διαταγή δεν γινόταν.
Τα περί Βαλιδέ Σουλτάνας προφανώς είναι ενδο Τουρκικές κακίες.
2 Ήταν σκληρός απέναντι στους Έλληνες ο Δράμαλης.
Μια καταγραφή σε Αργειακό ημερολόγιο του 1900 τον παρουσιάζει να έχει σφάξει το μισό Άργος…
Εντελώς, ψέμα. Δεν βρήκε ούτε έναν Έλληνα στο Άργος όταν ήρθε, τον Ιούλιο του 1822 και σε αυτό συμφωνούν και ο Φωτάκος και ο Τρικούπης.
Καταγράφεται ότι έκανε πολλά κακουργήματα κατά των αμάχων Ελλήνων τον Ιούνιο του 1821, όταν κατέστειλε τις επαναστάσεις στο Πήλιο και στα Άγραφα. Αλήθεια, αλλά στα πλαίσια της γενικής γραμμής των Οθωμανών… εξοντώνανε όσους θεωρούσαν ότι μπορούσαν να ηγηθούν της Επανάστασης.
Έκαιγε εκκλησίες. Στο πέρασμά του από τη Θήβα, έγινε σίγουρα αυτό. Στην περιοχή μας δεν έχουμε τέτοια στοιχεία.
3 Πόσο στρατό είχε;
Η πιο μετριοπαθής πληροφορία θέλει να έχει 25.000 αξιόμαχους, εκ των οποίων 20.000 ιππείς και άπειρο πλήθος βοηθητικών, σύνολο 34.000. Υπάρχει όμως η εκτίμηση ότι ο παρατακτός στρατός του αριθμούσε 30.000 άνδρες, χωρίς εκτίμηση των βοηθητικών.
Ήταν λιγότερος από όσο είχε διατεθεί ένα χρόνο πριν κατά του Αλή Πασά (υπολογίζεται σε 80.000), αλλά περισσότερος από τις δυνάμεις (16.000) που συνέτριψαν την Επανάσταση του Αλέξανδρου Υψηλάντη στο Δραγατσάνι.
Πολύ περισσότερος από το άθροισμα των Οθωμανικών δυνάμεων, που είχαν διατεθεί για την κατάπνιξη της Επανάστασης το προηγούμενο έτος στη νότια Ελλάδα (Κεχαγιάμπεης + Ομέρ Βρυώνης + Μπαϊράμ Πασάς).
4 Γιατί δεν βρήκε αντίσταση μέχρι να φτάσει στο Άργος;
Κατ’ αρχήν βρήκε αντίσταση στη Φθιώτιδα από δυνάμεις Δ. Υψηλάντη, Νικηταρά και Οδ. Ανδρούτσου τον Μάϊο του 1822. Οι δυνάμεις αυτές διαλύθηκαν όταν οι πολιτικοί της Ανατολικής Ελλάδας, ο περίφημος Άρειος Πάγος, άρχισε να βάζει προσκόμματα στον ανεφοδιασμό και στην δράση τους.
Η Κυβέρνηση, που είχε βγει από την Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, είχε συγκεντρώσει το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων στρατιωτικών δυνάμεων – μαζί και τα δύο τακτικά Συντάγματα των εμπειροπόλεμων Φιλελλήνων – και αντί να κόψει τον δρόμο του Δράμαλη, τα είχε οδηγήσει στην Ήπειρο όπου καταστράφηκαν πλήρως στη μάχη του Πέτα.
Δεν εμπόδισε είτε συνειδητά, είτε καιροσκοπικά την κάθοδο των Τούρκων.
Τα εμπειροπόλεμα στρατεύματα του Κολοκοτρώνη, τα είχε και αυτά πάρει από τον δρόμο του Δράμαλη, τα είχε στείλει στην Πάτρα και φρόντιζε ΝΑ ΜΗΝ ΑΝΕΦΟΔΙΑΖΟΝΤΑΙ.
Στο μοναδικό μεγάλο φρούριο που κατείχαμε, την Ακροκόρινθο, όρισε φρούραρχο έναν μη στρατιωτικό, έναν πρώην καλόγερο, αποτυχημένο δάσκαλο τον περίφημο «Αχιλλέα». Αυτός εγκατέλειψε την Ακροκόρινθο με όλο της τον εξοπλισμό (κανόνια και πυρομαχικά), αλλά έσφαξε τον Κιαμήλ Μπέη γιατί δεν του αποκάλυψε τους θησαυρούς του.
Χάρις τις ενέργειες της Κυβέρνησης η τότε πρωτεύουσα, η Κόρινθος, κατελήφθη αμαχητί από τον Δράμαλη.
Τα μέλη της ενδιαφέρθηκαν μόνο για τα «αρχεία», τα φόρτωσαν σε μουλάρια, τα έφεραν στο Άργος, οι ίδιοι για να είναι ασφαλείς μπήκαν σε Υδραίικα καράβια στους Μύλους και πρότειναν ως λύση να ζητήσουμε «προστασία» από τους Ευρωπαίους. ΔΕΝ ΠΟΛΕΜΗΣΑΝ.
Είχε διαθέσει 600 άνδρες να φυλάνε τα περάσματα από Μέγαρα σε Κόρινθο υπό τον Ρήγα Παλαμήδη… Σκορπίστηκαν μόλις είδαν τους εχθρούς.
5 Ο Κολοκοτρώνης ήρθε από την Πάτρα για να αντιμετωπίσει τον Δράμαλη.
Ψέμα. Ήρθε από την Πάτρα οργισμένος για την υπονόμευση και μη ανεφοδιασμό των δυνάμεών του. Αποφασισμένος να ρίξει την Κυβέρνηση.
Ευτυχώς, βρήκε απέναντί του έναν πανέξυπνο άνθρωπο, τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, που του πρότεινε εθνική συμφιλίωση, τον αναγνώρισε με απόφαση της Πελοποννησιακής Γερουσίας Αρχιστράτηγο (για να κατανοήσουμε τον ριζοσπαστισμό της πράξης είναι σαν να διόριζε σήμερα ΑΓΕΕΘΑ, το περιφερειακό Συμβούλιο Πελοποννήσου!!!) και πήρε άμεσες ενέργειες για τον ανεφοδιασμό του στρατεύματος του Κολοκοτρώνη.
6 Ο Δημήτριος Υψηλάντης πολέμησε στα Δερβενάκια.
Ο Δ. Υψηλάντης ήταν ο άνθρωπος που είχε το ψηλότερο πολιτικό αξίωμα και ήταν παρών στον πόλεμο. Ήταν Πρόεδρος της Βουλής. Η παρουσία του εξασφάλιζε νομιμότητα σε πολλές πράξεις.
Δέχτηκε το σχέδιο του Κολοκοτρώνη να οχυρωθεί στη Λάρισα του Άργους για να καθηλώσει τις δυνάμεις του Δράμαλη στην Αργολική πεδιάδα. Ηρωική πράξη.
Η Λάρισα ήταν παροπλισμένο, εγκαταλελειμμένο κάστρο, και ο Υψηλάντης το χρησιμοποίησε σαν «ταμπούρι». Δεν διέθετε κανόνια.
Ο Κολοκοτρώνης οργάνωνε διάφορες επιθέσεις (από διαφορετικές κατευθύνσεις) και ο Υψηλάντης προέβαινε σε εξόδους. Έτσι εξασφαλιζόταν ο ανεφοδιασμός.
Ο Υψηλάντης ήταν ένας κοντός, ασθενικός, καραφλός νέος άντρας με καρδιά λιονταριού. Έπασχε από μια κληρονομική ασθένεια, μια αυτοάνοση μυοπάθεια η οποία κατά καιρούς τον καθήλωνε με πυρετούς.
Όταν ο Κολοκοτρώνης διέταξε την απόσυρση των δυνάμεων από τη Λάρισα του Άργους, στάλθηκε το σώμα του Υψηλάντη στο Αγιονόρι. Εκεί εκδηλώθηκε η αρρώστια. Στις 26 Ιουλίου που έγινε η πρώτη φάση της μάχης δεν μπορούσε να κουνηθεί από το κρεβάτι. Διέθεσε τις δυνάμεις του στον Νικηταρά και ο ίδιος παρέμεινε στο Αγιονόρι.
Ναι. Αλλά δεν τον άφησαν να περάσει μέσα στην πόλη. Τον υποχρέωσαν να κατασκηνώσει στη Γλυκιά. Τα ακριβή όρια του στρατοπέδου του δεν τα γνωρίζουμε. Πρέπει να απλωνόταν από την πηγή της Γλυκιάς μέχρι τις πηγές της Άριας.
Εκτός από τους στρατιώτες έπρεπε να είχαν πρόσβαση σε νερό και τα περίπου 40.000 (!!!) ζώα (άλογα, μουλάρια, καμήλες).
Ο Δράμαλης έλυσε την πολιορκία του Ναυπλίου από τους Έλληνες, αλλά οι Οθωμανοί του Ναυπλίου φάνηκαν αχάριστοι απέναντί του. Τους ζήτησε να του παραδόσουν τους Έλληνες ομήρους που κρατούσαν (μέλη της Πελοποννησιακής Γερουσίας και του Βουλευτικού) για να εκβιάσει την απρόσκοπτη επιστροφή του στην Κόρινθο. Του αρνήθηκαν. Ο λόγος ήταν πως και οι Έλληνες είχαν πέντε ομήρους από τις καλύτερες Τουρκικές οικογένειες του Ναυπλίου.
Στο διαδίκτυο μπορεί να διαβάσεις ότι ο Δράμαλης μετά την πρώτη μέρα της μάχης των Δερβενακίων (26 Ιουλίου 1822) γύρισε στο Άργος. ΛΑΘΟΣ. (Οι ευφάνταστοι συντάκτες τέτοιων κειμένων μπερδεύουν τη διαδρομή των λεωφορείων με τα ιστορικά γεγονότα). Επανήλθε στη Γλυκιά, όπου το βράδυ στις 27 Ιουλίου έγινε μια μεγάλη έκρηξη πυρομαχικών (μάλλον από λάθος).
8 Πού έγινε η μάχη των Δερβενακίων;
Από την Κόρινθο στο Ανάπλι υπήρχαν τέσσερις διαδρομές:
Α) Από τη Νεμέα, πιο ασφαλής αλλά μακρύτερη διαδρομή ( Περίπου όπως πάει η σημερινή εθνική οδός Κορίνθου – Τριπόλεως). Για αυτό είχε στήσει εκεί το βασικό του στρατόπεδο ο Κολοκοτρώνης.
Β) Τα κανονικά Δερβενάκια. (Η διαδρομή της παλιάς εθνικής οδού Άργους – Κορίνθου)
Γ) Η «Κλεισούρα του Αγιο Σώστη».
Ας σκεφτούμε ότι ήταν μεσημέρι, Ιούλιος, και δεν υπήρχε δρόμος αλλά πήδαγαν τα βράχια σαν κατσίκια, φορτωμένοι με όλο τους τον οπλισμό, για να κατανοήσουμε τη δύναμη αυτών των αγωνιστών.
Δ) Η «Κοντοπορεία», η διαδρομή Ανυφί- Προσύμνη- Λίμνες – Αγιονόρι – Κλένια.
9 Ποιο ήταν το τέλος του Δράμαλη;
Όλοι συμφωνούν πως πέθανε στην Ακροκόρινθο στις 26/10/1822. Υπάρχουν όμως τρεις εκδοχές για τα αίτια:
Νομίζω ότι μπορεί να πήγε και από συνδυασμό και των τριών αιτιών.
Α) Την ιστορία του Φωτάκου, που έλαβε μέρος ο ίδιος σε όλες τις φάσεις της μάχης ως υπασπιστής του Κολοκοτρώνη.
Β) Την Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως του Σπυρίδωνα Τρικούπη. Δεν ήταν αυτόπτης των γεγονότων (βρισκόταν ακόμα στην Αγγλία), αλλά το διάστημα 1830-32, που διέμενε στο Άργος, συγκέντρωσε πολλές μαρτυρίες και διέσωσε τις προφορικές παραδόσεις.
Από το αρχείο του Τρικούπη πήρε πολλά στοιχεία ο Μ. Λαμπρυνίδης και τα συμπλήρωσε με δικές του καταγραφές αναμνήσεων.
Όμως μια περιήγηση στο διαδίκτυο οδηγεί σε μια ασαφή εικόνα και διαδίδει πολλά ψεύδη για τα γεγονότα.
1 Ποιος ήταν ο Δράμαλης;
Όλοι συμφωνούν πως ήταν από τη Δράμα και είχε διοριστεί Πασάς της πόλης αυτής. Αλλά, η μεν «Βικιπέδια» γράφει έτος γέννησης το 1770, δλδ. ήταν 62 χρονών στα Δερβενάκια, άλλοι τον θεωρούν «στην ακμή της ηλικίας του» (μάλλον έχουν δίκιο, πρέπει να ήταν γύρω στα 40).
Διαφωνούν ποιος τον έκανε «σερασκέρη» δηλαδή αρχηγό του Τουρκικού εκστρατευτικού σώματος. Άλλοι γράφουν ότι τον διόρισε ο Χουρσίτ, άλλοι τον είχε εκτιμήσει ο ίδιος ο Σουλτάνος, άλλοι πως ήταν ο αγαπημένος της Βαλιδέ Σουλτάνας (της μάνας του Μαχμούτ του Β΄) η οποία τον επέβαλε.
Ο Χουρσίτ τέτοιο δικαίωμα δεν είχε.
Ο Σουλτάνος ήταν τσαντισμένος γιατί πίστευε πως οι Πασάδες του είχαν καταχραστεί τους θησαυρούς του Αλή των Ιωαννίνων και τον έβαλε επικεφαλής ως τον πιο έντιμο. Του διέθεσε ένα υψηλής ποιότητας επιτελείο. Κάτι που χωρίς Σουλτανική διαταγή δεν γινόταν.
Τα περί Βαλιδέ Σουλτάνας προφανώς είναι ενδο Τουρκικές κακίες.
2 Ήταν σκληρός απέναντι στους Έλληνες ο Δράμαλης.
Μια καταγραφή σε Αργειακό ημερολόγιο του 1900 τον παρουσιάζει να έχει σφάξει το μισό Άργος…
Εντελώς, ψέμα. Δεν βρήκε ούτε έναν Έλληνα στο Άργος όταν ήρθε, τον Ιούλιο του 1822 και σε αυτό συμφωνούν και ο Φωτάκος και ο Τρικούπης.
Καταγράφεται ότι έκανε πολλά κακουργήματα κατά των αμάχων Ελλήνων τον Ιούνιο του 1821, όταν κατέστειλε τις επαναστάσεις στο Πήλιο και στα Άγραφα. Αλήθεια, αλλά στα πλαίσια της γενικής γραμμής των Οθωμανών… εξοντώνανε όσους θεωρούσαν ότι μπορούσαν να ηγηθούν της Επανάστασης.
Έκαιγε εκκλησίες. Στο πέρασμά του από τη Θήβα, έγινε σίγουρα αυτό. Στην περιοχή μας δεν έχουμε τέτοια στοιχεία.
3 Πόσο στρατό είχε;
Η πιο μετριοπαθής πληροφορία θέλει να έχει 25.000 αξιόμαχους, εκ των οποίων 20.000 ιππείς και άπειρο πλήθος βοηθητικών, σύνολο 34.000. Υπάρχει όμως η εκτίμηση ότι ο παρατακτός στρατός του αριθμούσε 30.000 άνδρες, χωρίς εκτίμηση των βοηθητικών.
Ήταν λιγότερος από όσο είχε διατεθεί ένα χρόνο πριν κατά του Αλή Πασά (υπολογίζεται σε 80.000), αλλά περισσότερος από τις δυνάμεις (16.000) που συνέτριψαν την Επανάσταση του Αλέξανδρου Υψηλάντη στο Δραγατσάνι.
Πολύ περισσότερος από το άθροισμα των Οθωμανικών δυνάμεων, που είχαν διατεθεί για την κατάπνιξη της Επανάστασης το προηγούμενο έτος στη νότια Ελλάδα (Κεχαγιάμπεης + Ομέρ Βρυώνης + Μπαϊράμ Πασάς).
4 Γιατί δεν βρήκε αντίσταση μέχρι να φτάσει στο Άργος;
Κατ’ αρχήν βρήκε αντίσταση στη Φθιώτιδα από δυνάμεις Δ. Υψηλάντη, Νικηταρά και Οδ. Ανδρούτσου τον Μάϊο του 1822. Οι δυνάμεις αυτές διαλύθηκαν όταν οι πολιτικοί της Ανατολικής Ελλάδας, ο περίφημος Άρειος Πάγος, άρχισε να βάζει προσκόμματα στον ανεφοδιασμό και στην δράση τους.
Η Κυβέρνηση, που είχε βγει από την Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, είχε συγκεντρώσει το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων στρατιωτικών δυνάμεων – μαζί και τα δύο τακτικά Συντάγματα των εμπειροπόλεμων Φιλελλήνων – και αντί να κόψει τον δρόμο του Δράμαλη, τα είχε οδηγήσει στην Ήπειρο όπου καταστράφηκαν πλήρως στη μάχη του Πέτα.
Δεν εμπόδισε είτε συνειδητά, είτε καιροσκοπικά την κάθοδο των Τούρκων.
Τα εμπειροπόλεμα στρατεύματα του Κολοκοτρώνη, τα είχε και αυτά πάρει από τον δρόμο του Δράμαλη, τα είχε στείλει στην Πάτρα και φρόντιζε ΝΑ ΜΗΝ ΑΝΕΦΟΔΙΑΖΟΝΤΑΙ.
Στο μοναδικό μεγάλο φρούριο που κατείχαμε, την Ακροκόρινθο, όρισε φρούραρχο έναν μη στρατιωτικό, έναν πρώην καλόγερο, αποτυχημένο δάσκαλο τον περίφημο «Αχιλλέα». Αυτός εγκατέλειψε την Ακροκόρινθο με όλο της τον εξοπλισμό (κανόνια και πυρομαχικά), αλλά έσφαξε τον Κιαμήλ Μπέη γιατί δεν του αποκάλυψε τους θησαυρούς του.
Χάρις τις ενέργειες της Κυβέρνησης η τότε πρωτεύουσα, η Κόρινθος, κατελήφθη αμαχητί από τον Δράμαλη.
Τα μέλη της ενδιαφέρθηκαν μόνο για τα «αρχεία», τα φόρτωσαν σε μουλάρια, τα έφεραν στο Άργος, οι ίδιοι για να είναι ασφαλείς μπήκαν σε Υδραίικα καράβια στους Μύλους και πρότειναν ως λύση να ζητήσουμε «προστασία» από τους Ευρωπαίους. ΔΕΝ ΠΟΛΕΜΗΣΑΝ.
Είχε διαθέσει 600 άνδρες να φυλάνε τα περάσματα από Μέγαρα σε Κόρινθο υπό τον Ρήγα Παλαμήδη… Σκορπίστηκαν μόλις είδαν τους εχθρούς.
5 Ο Κολοκοτρώνης ήρθε από την Πάτρα για να αντιμετωπίσει τον Δράμαλη.
Ψέμα. Ήρθε από την Πάτρα οργισμένος για την υπονόμευση και μη ανεφοδιασμό των δυνάμεών του. Αποφασισμένος να ρίξει την Κυβέρνηση.
Ευτυχώς, βρήκε απέναντί του έναν πανέξυπνο άνθρωπο, τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, που του πρότεινε εθνική συμφιλίωση, τον αναγνώρισε με απόφαση της Πελοποννησιακής Γερουσίας Αρχιστράτηγο (για να κατανοήσουμε τον ριζοσπαστισμό της πράξης είναι σαν να διόριζε σήμερα ΑΓΕΕΘΑ, το περιφερειακό Συμβούλιο Πελοποννήσου!!!) και πήρε άμεσες ενέργειες για τον ανεφοδιασμό του στρατεύματος του Κολοκοτρώνη.
6 Ο Δημήτριος Υψηλάντης πολέμησε στα Δερβενάκια.
Όχι. Ήταν μεν πρωταγωνιστής και ο ηρωικότερος, αλλά στην ίδια την μάχη δεν πήρε μέρος.
Ο Δ. Υψηλάντης ήταν ο άνθρωπος που είχε το ψηλότερο πολιτικό αξίωμα και ήταν παρών στον πόλεμο. Ήταν Πρόεδρος της Βουλής. Η παρουσία του εξασφάλιζε νομιμότητα σε πολλές πράξεις.
Δέχτηκε το σχέδιο του Κολοκοτρώνη να οχυρωθεί στη Λάρισα του Άργους για να καθηλώσει τις δυνάμεις του Δράμαλη στην Αργολική πεδιάδα. Ηρωική πράξη.
Η Λάρισα ήταν παροπλισμένο, εγκαταλελειμμένο κάστρο, και ο Υψηλάντης το χρησιμοποίησε σαν «ταμπούρι». Δεν διέθετε κανόνια.
Ο Κολοκοτρώνης οργάνωνε διάφορες επιθέσεις (από διαφορετικές κατευθύνσεις) και ο Υψηλάντης προέβαινε σε εξόδους. Έτσι εξασφαλιζόταν ο ανεφοδιασμός.
Ο Υψηλάντης ήταν ένας κοντός, ασθενικός, καραφλός νέος άντρας με καρδιά λιονταριού. Έπασχε από μια κληρονομική ασθένεια, μια αυτοάνοση μυοπάθεια η οποία κατά καιρούς τον καθήλωνε με πυρετούς.
Όταν ο Κολοκοτρώνης διέταξε την απόσυρση των δυνάμεων από τη Λάρισα του Άργους, στάλθηκε το σώμα του Υψηλάντη στο Αγιονόρι. Εκεί εκδηλώθηκε η αρρώστια. Στις 26 Ιουλίου που έγινε η πρώτη φάση της μάχης δεν μπορούσε να κουνηθεί από το κρεβάτι. Διέθεσε τις δυνάμεις του στον Νικηταρά και ο ίδιος παρέμεινε στο Αγιονόρι.
7 Ήρθε ο Δράμαλης στο Ναύπλιο;
Ναι. Αλλά δεν τον άφησαν να περάσει μέσα στην πόλη. Τον υποχρέωσαν να κατασκηνώσει στη Γλυκιά. Τα ακριβή όρια του στρατοπέδου του δεν τα γνωρίζουμε. Πρέπει να απλωνόταν από την πηγή της Γλυκιάς μέχρι τις πηγές της Άριας.
Εκτός από τους στρατιώτες έπρεπε να είχαν πρόσβαση σε νερό και τα περίπου 40.000 (!!!) ζώα (άλογα, μουλάρια, καμήλες).
Ο Δράμαλης έλυσε την πολιορκία του Ναυπλίου από τους Έλληνες, αλλά οι Οθωμανοί του Ναυπλίου φάνηκαν αχάριστοι απέναντί του. Τους ζήτησε να του παραδόσουν τους Έλληνες ομήρους που κρατούσαν (μέλη της Πελοποννησιακής Γερουσίας και του Βουλευτικού) για να εκβιάσει την απρόσκοπτη επιστροφή του στην Κόρινθο. Του αρνήθηκαν. Ο λόγος ήταν πως και οι Έλληνες είχαν πέντε ομήρους από τις καλύτερες Τουρκικές οικογένειες του Ναυπλίου.
Στο διαδίκτυο μπορεί να διαβάσεις ότι ο Δράμαλης μετά την πρώτη μέρα της μάχης των Δερβενακίων (26 Ιουλίου 1822) γύρισε στο Άργος. ΛΑΘΟΣ. (Οι ευφάνταστοι συντάκτες τέτοιων κειμένων μπερδεύουν τη διαδρομή των λεωφορείων με τα ιστορικά γεγονότα). Επανήλθε στη Γλυκιά, όπου το βράδυ στις 27 Ιουλίου έγινε μια μεγάλη έκρηξη πυρομαχικών (μάλλον από λάθος).
8 Πού έγινε η μάχη των Δερβενακίων;
Από την Κόρινθο στο Ανάπλι υπήρχαν τέσσερις διαδρομές:
Α) Από τη Νεμέα, πιο ασφαλής αλλά μακρύτερη διαδρομή ( Περίπου όπως πάει η σημερινή εθνική οδός Κορίνθου – Τριπόλεως). Για αυτό είχε στήσει εκεί το βασικό του στρατόπεδο ο Κολοκοτρώνης.
Β) Τα κανονικά Δερβενάκια. (Η διαδρομή της παλιάς εθνικής οδού Άργους – Κορίνθου)
Λιγότερο ασφαλής, συντομότερη της προηγούμενης. Εκεί έστησε ενέδρα ο Κολοκοτρώνης στις 26/7/1822.
Γ) Η «Κλεισούρα του Αγιο Σώστη».
Στην προηγούμενη διαδρομή, πριν αρχίσουν οι στροφές, υπάρχει δεξιά, μια στενή χαράδρα που «βγαίνει» στον Άγιο Σώστη. Στις 26/7/1822, ένας αριθμός Τούρκων προτίμησε να ακολουθήσει αυτό το δρόμο. Ατύχησαν. Ειδοποιήθηκε ο Νικηταράς στο Αγιονόρι και με τους άνδρες του κάλυψε σε 2 ώρες την απόσταση (περί τα 10 χλμ.), βρέθηκε μπροστά στους Τούρκους από πλεονεκτικότερη θέση και έσφαξε περίπου 3.000 !!!!
Ας σκεφτούμε ότι ήταν μεσημέρι, Ιούλιος, και δεν υπήρχε δρόμος αλλά πήδαγαν τα βράχια σαν κατσίκια, φορτωμένοι με όλο τους τον οπλισμό, για να κατανοήσουμε τη δύναμη αυτών των αγωνιστών.
Δ) Η «Κοντοπορεία», η διαδρομή Ανυφί- Προσύμνη- Λίμνες – Αγιονόρι – Κλένια.
Ίσως συντομότερη, αλλά με μεγάλες ανηφόρες αφού φτάνει σε 700 μέτρα υψόμετρο.
Τον δρόμο αυτό χρησιμοποίησε ο Δράμαλης στη δεύτερη μέρα της μάχης (28/7/1822) όπου συνάντησε στον δρόμο του τον Νικηταρά και τον Παπαφλέσσα. Οι Τούρκοι πέρασαν με μικρότερες ανθρώπινες απώλειες γιατί άφησαν επίτηδες τα υποζύγια με τα πράγματά τους για να ριχτούν οι Έλληνες στο πλιάτσικο.
Τον δρόμο αυτό χρησιμοποίησε ο Δράμαλης στη δεύτερη μέρα της μάχης (28/7/1822) όπου συνάντησε στον δρόμο του τον Νικηταρά και τον Παπαφλέσσα. Οι Τούρκοι πέρασαν με μικρότερες ανθρώπινες απώλειες γιατί άφησαν επίτηδες τα υποζύγια με τα πράγματά τους για να ριχτούν οι Έλληνες στο πλιάτσικο.
9 Ποιο ήταν το τέλος του Δράμαλη;
Όλοι συμφωνούν πως πέθανε στην Ακροκόρινθο στις 26/10/1822. Υπάρχουν όμως τρεις εκδοχές για τα αίτια:
Α) Πήγε από μελαγχολία
Β) Πήγε από πλευρίτη γιατί είχε χάσει τα ρούχα του στη δεύτερη μέρα της μάχης των Δερβενακίων και δεν είχε δεχθεί αυτά που του έδωσαν και έμενε ξεσκέπαστος.
Γ) Από τύφο. Ήταν ενδημική ασθένεια και ανάμεσα στους Τούρκους, αλλά και στους Έλληνες.
Νομίζω ότι μπορεί να πήγε και από συνδυασμό και των τριών αιτιών.
ΥΓ Η ζωγραφιά του Αλ. Ησαΐα (δανεισμένη από την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη) για την κάθοδο του Δράμαλη στην Αργολίδα, δίνει μια εξαιρετική άποψη του μεγέθους του Τουρκικού εκστρατευτικού σώματος. Στο αριστερό μέρος διακρίνεται στο βάθος η κορυφογραμμή Παλαμηδιού – Ακροναυπλίας
