Η θεατρική παράσταση «Καθρέφτες των καιρών» στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Αγίου Στεφάνου

Την Παρασκευή 8 Μαΐου 2026 και το Σάββατο 9 Μαΐου 2026 δόθηκαν δυο παραστάσεις στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Αγίου Στεφάνου. Στην πρώτη προσήλθαν έγκλειστοι, ενώ η δεύτερη πραγματοποιήθηκε ενώπιον επιλεγμένου κοινού. Τα 10 άτομα που συγκρότησαν τον θίασο ήταν κρατούμενοι της φυλακής.

Τα κείμενα γράφτηκαν από την εθελόντρια Γκέλη Ντηλιά (ποιήτρια βραβευμένη του Ιδρύματος Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών και συγγραφέα), η οποία είχε την σκηνοθετική, μουσική και σκηνογραφική επιμέλεια. Αποτελούνται από 17 καθρεφτικούς αντίλογους στη σύγχρονη Βαβέλ, με την παρεμβολή δυο χορικών που εντείνουν το περιεχόμενό τους, το οποίο βασίζεται σε δίπολα, εφαπτόμενες και παράλληλες διηγήσεις για 10 συνομιλούντες.

Οι «Καθρέφτες των καιρών» είχαν ήδη διαγράψει μια επιτυχημένη πορεία εντός δυο άλλων Σωφρονιστικών Καταστημάτων το 2025, της Κορίνθου, προς τιμή του Γιάννη Πανούση και των Τρικάλων προς τιμή του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου. Παρέστησαν αμφότεροι.

Η συγκεκριμένη παράσταση δόθηκε προς τιμή του Άγγελου Τσιγκρή, δικηγόρου, Καθηγητή Εγκληματολογίας και πρώην Γενικού Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής, έλκοντας την καταγωγή από τον Ν. Αχαΐας. Αφού χειροκρότησε και συνεχάρη θερμά τον καθένα από τους συντελεστές ξεχωριστά, δήλωσε ότι, «Το σωφρονιστικό σύστημα δεν έχει κάνει προόδους, βάσει στοιχείων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Αν οι φυλακές δείχνουν την ποιότητα του πολιτισμού μας, τι συμπέρασμα θα βγάλει κάποιος για την χώρα που γέννησε τον πολιτισμό; Ως θεματοφύλακες του πολιτεύματος ανησυχούμε για το αύριο. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε ρότα και να κάνουμε πραγματικές μεταρρυθμίσεις. Τι φυλακές θέλουμε; Εξόντωσης και τιμωρίας ή σωφρονισμού, επανακοινωνικοποίησης και εκπαίδευσης των κρατουμένων; Αν απαντηθεί αυτή η ερώτηση, μπορούμε να δομήσουμε προτάσεις για μια ορθολογική σωφρονιστική πολιτική. Όλοι μας θέλουμε το δεύτερο και όχι φυλακές- κολαστήρια, αλλά αναμορφωτήρια με την πραγματική έννοια του όρου. Η φυλακή από τόπο στέρησης της ελευθερίας, να είναι τόπος ελεγχόμενης ελευθερίας. Δεν γίνεται να διαλύεται ψυχολογικά ένας κρατούμενος έχοντας πολλά χρόνια εγκλεισμού, διότι θα επιστρέψει στο Κατάστημα Κράτησης με μεγαλύτερες ποινές και έτοιμος για νέες, μελλοντικές συνενοχές. Οι κρατούμενοι στερούνται ένα συνταγματικό δικαίωμα: αυτό της κίνησης στον τόπο. Το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια δεν γίνεται να τους στερείται».

Η Αντιπεριφερειάρχης Γεωργία Ντάτσικα, επικεφαλής του Τομέα Κοινωνικής Πολιτικής και Οικογένειας τόνισε την σημασία της πραγματοποίησης πολιτιστικών εκδηλώσεων εντός μιας φυλακής, τόσο για την ψυχολογία των εγκλείστων όσο και για την κοινωνία την ίδια.

Ο Διευθυντής του Σωφρονιστικού Καταστήματος Αντώνης Ζήκος αναφέρθηκε στη σημασία της επανένταξης των κρατουμένων στην κοινωνία και στη συμβολή της φυλακής σε αυτή, μέσω των εκπαιδευτικών και πολιτιστικών προγραμμάτων που υλοποιεί.

Η Αναπληρώτρια Προισταμένη της Κοινωνικής Υπηρεσίας του Καταστήματος Βασιλική Μπούνα εξέφρασε τις ευχαριστίες της στη θεατρική ομάδα για το άψογο αποτέλεσμα, δεδομένου του μικρού διαστήματος προβών που είχαμε στη διάθεσή μας.

Ο Άλκης Κ. πήρε τον λόγο και αφού ευχαρίστησε την εθελόντρια ξεκίνησε να αναφέρεται στην λέξη προκατάληψη, η όποια διαβασμένη ανάποδα γράφεται ως ηψηλατακορπ. «Είτε έτσι είτε αλλιώς για μένα, είναι μια λέξη χωρίς νόημα. Οι αξίες της ζωής πρέπει να μετριούνται με βάση την προσφορά προς τους άλλους και όχι με μέτρο το δικό μας όφελος. Έτσι απλά, δεν υπάρχουν όρια στο καλό που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος, όταν δεν τον ενδιαφέρει ποιος θα καρπωθεί την αναγνώριση. Η επιτυχία δεν θα έπρεπε να μετριέται από τη θέση που έχει φτάσει κανείς, αλλά από τα εμπόδια και τον τρόπο που τα ξεπέρασε στην προσπάθειά του να πετύχει. Για εμάς τους τροφίμους εδώ, υπάρχει γύρω μας μια σφαίρα επιρροής, έξω από την οποία δεν μπορεί να βγει. Μέσα στην ακτίνα αυτού του κύκλου όμως, μπορεί να είναι δυνατός και ελεύθερος. Ξέρω πως το δικό μου λίγο, αν το κάνω καλά, μπορεί να μετρήσει περισσότερο από κάποιο πολύ πιο φιλόδοξο αλλά κακοφτιαγμένο έργο. Ακόμα ξέρω πως τα πιο δυνατά πράγματα στη ζωή συχνά μοιάζουν αδύναμα: η ευγένεια είναι δυνατότερη από τη σκληρότητα, η υπομονή από την ανυπομονησία, η συγγνώμη από την εκδίκηση και το μίσος συντρίβεται από την αγάπη».

Το κοινό της Παρασκευής αποτελούμενο από συγκρατούμενος των μελών του θιάσου (με σειρά εμφάνισης: Γ.Μ., G.K., Α.Τ., A.M., Λ.Σ., Β.Μ., Α.Κ., Κ.Φ., Γ.Κ. και B. Η.) χειροκρότησε με ενθουσιασμό και έφυγε έχοντας κρατήσει πολλά από τους διαλόγους που παίχτηκαν.

Οι καλεσμένοι, με ατομικές προσκλήσεις, που ήρθαν από περιοχές της Πάτρας, έμειναν κατάπληκτοι από αυτό που παρακολούθησαν καθώς το επίπεδο ήταν πολύ υψηλότερο των προσδοκιών τους. Συγκινημένοι και με ενσυναίσθηση συνομίλησαν με τους συντελεστές και αποκόμισαν πολλά θετικά συμπεράσματα που άλλαξαν την εικόνα τους για εκείνους. Ο Γιάννης Ηλ. Παππάς, φιλόλογος, ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής, σε ανάρτησή του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης έγραψε μεταξύ άλλων, «Ήταν πραγματικά κάτι το συγκλονιστικό και συγκινητικό συνάμα. Δεν είχα ξαναπάει σε φυλακή. Στον προαύλιο χώρο που περιμέναμε μέχρι να μπούμε στη βιβλιοθήκη, βλέποντας τα χελιδόνια να πετούν και να κάνουν διάφορα παιχνίδια, το μυαλό μου πήγαινε στους κρατούμενους που δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα. Αλλά και κατά τη διάρκεια της παράστασης, τα χελιδόνια πετούσαν και μέσα στη φυλακή, αφού είχαν κάνει φωλιά στη βιβλιοθήκη όπου παιζόταν το έργο. Τη συγκλονιστική αντίθεση! Κάποια στιγμή είδα έναν από τους συμμετέχοντες κρατούμενους, ένα νέο παιδί να δακρύζει. Πιστεύω ότι υπάρχει ελπίδα και η πολιτεία θα πρέπει να κάνει πολύ περισσότερα για αυτούς τους ανθρώπους. Να τους δώσει εφόδια και μια δεύτερη ευκαιρία για να ξαναβγούν στην κοινωνία και να το παλέψουν. Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια πρώτα απ’ όλα στους συμμετέχοντες κρατούμενους για την προσπάθεια. Ήταν όλοι τους εξαιρετικοί.». Ανάμεσά στους προσκεκλημένους βρίσκονταν και οικείοι των ατόμων του θιάσου, κάτι πολύ σημαντικό για την μεταξύ τους σύνδεση και το μοίρασμα μιας μοναδικής στιγμής μέσα από ένα θεατρικό δρώμενο. Αυτοί οι άνθρωποι ταξίδεψαν από μακριά για να χειροκροτήσουν τους αγαπημένους τους και να τους στηρίξουν.

Σε κάποιο σημείο της παράστασης διαμείβεται ο παρακάτω διάλογος:

-Κάπου ανάμεσα στο καθημερινό και το ορατό χτίζεται ένας κόσμος πιο δίκαιος, πιο ηθικός, πιο όμορφος.

-Έχουμε νικηθεί;

-Μόνο αν υπάρχεις ως ηττημένος σε ιστορία νικητή.

Μια θεατρική παράσταση ένωσε τους «μέσα» και τους «έξω», τον ορατό και αόρατο κόσμο. Κάποια στιγμή οι εντός των τειχών θα είναι εκτός και θα ήθελαν πολύ να να βρουν ανοιχτές τις πόρτες μας. Είναι χρέος προς τους συνανθρώπους μας να το πράξουμε.