Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους: καιρός τοῡ σπείρειν … καιρός τοῡ θερίζειν (του Γιώργου Κόνδη)

Όσες/όσοι από εμάς θυμούνται το παλιό χρυσορυχείο του Άργους, το αρχαιολογικό του μουσείο, θα θυμούνται επίσης τις σχετικές συζητήσεις για τον πλούτο που έκρυβε στα υπόγειά του. 

Όσες/όσοι από εμάς ανακαλύπτουν σήμερα τους ανανεωμένους χώρους του, έχουν κάθε λόγο να εκδηλώνουν τον ενθουσιασμό και τον θαυμασμό τους για το έργο της αργολικής αρχαιολογίας. Ένα έργο αντιστρόφως ανάλογο της διοικητικής στρυφνότητας που αποπνέει η συγκεκριμένη υπηρεσία διαχρονικά. Επιβεβαιώνοντας τις επιστημονικές και (δι)αισθητικές της δυνατότητες και σε συνέχεια άλλων σημαντικών παρεμβάσεων και έργων (κάστρο Λάρισα, Βυζαντινό Μουσείο, κ.ά.), η αργολική αρχαιολογία παρέδωσε στην πόλη του Άργους και στους πολίτες ένα πραγματικό κόσμημα με σύγχρονη αντίληψη και εξαιρετική λειτουργικότητα.

Η περιήγηση στον αρχαίο κόσμο της περιοχής δεν έγινε απλά πιο εύκολη, έγινε πραγματικά συναρπαστική καθώς άγνωστα ευρήματα βλέπουν το φως της μέρας και η διάταξή τους βοηθάει και τον πιο ανυποψίαστο στην κατανόηση ενός κόσμου που ακόμη και σήμερα μας διηγείται την αίγλη του … κάτω από τα πόδια μας! Ήδη από την είσοδο στο μουσείο οι καταπληκτικοί κρατήρες και μια σειρά από αγγεία με εξαιρετικά σχήματα και παραστάσεις συντροφεύουν την πανοπλία του ήρωα-μαχητή και ξεναγούν τον επισκέπτη σε ένα κόσμο όπου κυριαρχεί το κύρος της πολεμικής δύναμης και του ηρωισμού στο πεδίο της μάχης. «Ο περίφημος νεκρός του “τάφου της πανοπλίας”», μας λέει το εξαιρετικό – όπως και όλα τα υπόλοιπα - επεξηγηματικό κείμενο του εκθέματος, «βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ του ήρωα-μαχητή και του οπλίτη. Αποτελεί μια αρχετυπική μορφή πολεμιστή, που εκφράζει το στρατιωτικό κύρος μιας πολεμικής αριστοκρατίας».

Όροφοι και υπόγεια του κτιρίου έχουν ενταχθεί σε μια εντελώς νέα, σύγχρονη αντίληψη εκθεσιακών χώρων με ιδιαίτερη συμβολική σημασιοδότηση όπως για παράδειγμα η αίθουσα της Λέρνης στον όροφο και η αίθουσα «του κάτω κόσμου» στο υπόγειο. Δίπλα τους άλλες αίθουσες παρουσιάζουν στον επισκέπτη ενδιαφέρουσες όψεις του αρχαίου αργειακού κόσμου, από την οικονομία, την οικιακή και βιοτεχνική παραγωγή, την καθημερινή ζωή, τη θρησκεία, το θέατρο, τη διασκέδαση, κ.ά. Η ιδέα να διαμορφωθεί ένα τμήμα ορόφου όπου θα συνδυάζονται αρχαιολογικά ευρήματα, φωτογραφικό υλικό και κείμενα/ρήσεις μεγάλων προσωπικοτήτων της ιστορίας και της αρχαιολογικής ανασκαφής ήταν εξαιρετικά ευρηματική. Το «καιρός τοῡ σπείρειν … καιρός τοῡ θερίζειν» που δανείστηκα για τον τίτλο του παρόντος άρθρου ανήκει στο Μαν. Ανδρόνικο (1967) και προέρχεται από πόστερ της αίθουσας αυτής. Αντανακλά δε άριστα το έργο που έχει κατορθώσει η ελληνική αρχαιολογία και, στην περίπτωσή μας, η αργολική αρχαιολογία, με την απόδοση του νέου αυτού μουσείου. Το ίδιο εξαιρετική είναι και η διευθέτηση του εξωτερικού χώρου με τον οποίο έρχεται σε πρώτη επαφή κάθε επισκέπτης. Το χαοτικό προαύλιο εξαφανίστηκε, ένας πανέμορφος χώρος με φυτά και αρχαιολογικά ευρήματα εμφανίστηκε, τα δυο κτίρια αναδείχθηκαν περισσότερο, όπως επίσης αναδείχθηκε περισσότερο ο χώρος με τα εξαιρετικά ψηφιδωτά.

Ανάμεσα στα εκθέματα και η σημαντική αυτή «πέτρα» του 2ου αιώνα π.Χ. με την αφιερωματική επιγραφή στον μυθικό βασιλιά του Άργους Φορωνέα:

ΤΟΥ ΦΟΡΩΝΕΩΣ

Αυτόν τον τάφο έκτισαν οι λαοί στο βασιλιά Φορωνέα

στον ιδρυτή της πανάρχαιας Ινάχιας πόλης,

που τους έδειξε πώς να κατοικήσουν την πατρική γη και τη χρήση των νόμων,

αποτρέποντας πρώτος την αγριότητα του βίου,

στον οποίο υιούς τον Άπιν, τον Εύρωπα και τον Αιγιαλέα

η καλλίκομος Πειθώ έδωσε, καθώς και τη Νιόβη,

την πρώτη θνητή που ο μακάριος Δίας έφερε στην κλίνη του

και έπλασε το γένος των ημίθεων ανθρώπων».

Σε λίγο καιρό, όταν θα τελειώσουν τα έργα για το Επιγραφικό Μουσείο, η αρχαιότερη πόλη της Ελλάδας θα διαθέτει τρία σημαντικά μουσεία. Άραγε θα ακολουθήσουν οι σύγχρονοι «βασιλείς» το παράδειγμα του Φορωνέα να «αποτρέψουν την αγριότητα του βίου» ή θα συνεχίσουν να υποβαθμίζουν το χρυσορυχείο που τους παρέδωσε η Ιστορία και τον κόσμο της πόλης;

Τελειώνοντας, ας σημειωθεί πως έγινε σοβαρά μελετημένη προσπάθεια για τα ζητήματα πρόσβασης, με ράμπες, ανελκυστήρες και ελεύθερους χώρους οι οποίοι διευκολύνουν τα άτομα με κινητικά προβλήματα. Ανάμεσα στα θετικά δεν πρέπει να παραλείψω την ευγένεια των εργαζομένων στο μουσείο και τη διακριτικότητα με την οποία ασκούν εποπτεία στο χώρο. Είναι δυο στοιχεία προστιθέμενης αξίας για το χρυσορυχείο του Άργους. Εύχομαι ο ίδιος δημιουργικός άνεμος να μεταφέρει την ευγένεια των υπαλλήλων του μουσείου και στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στο Ναύπλιο, ώστε τα σχόλια των πολιτών να αλλάξουν άρδην και να γίνουν το ίδιο θετικά και ενθουσιώδη, όπως ακριβώς για το έργο που παράγεται. Εξάλλου, η έλευση και η παρουσία του νέου Εφόρου κ. Γρ. Γρηγορακάκη μόνο ελπιδοφόρα μπορεί να χαρακτηριστεί. Ίσως, το πανέμορφο κτίριο Βίγγα για το οποίο μόχθησε ο πρ. Γ.Γ. του ΥΠΠΟ κ. Γιώργος Διδασκάλου και το οποίο, πανέτοιμο, αναμένει διοικητικούς, αρχαιολόγους, μηχανικούς και άλλους εργαζόμενους να το «κατοικήσουν», να σημάνει και μια νέα θετική και δημιουργική περίοδο των «έσω» της αργολικής αρχαιολογικής υπηρεσίας.