Ο Νικόλαος Ντερτιλής, μόλις είχε εκτελέσει εν ψυχρώ με το περίστροφό του τον 20χρονο ηλεκτροτεχνίτη Μιχάλη Μυρογιάννη.
Ήταν Κυριακή 18 Νοέμβρη του 1973, Πατησίων και Στουρνάρη και ο Μυρογιάννης προσπαθούσε να ξεφύγει από αστυνομικούς που συνέχιζαν την κατασταλτική επιχείρηση της προηγούμενης μέρας.
Την σφαγή δηλαδή που έπνιξε στο αίμα την εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Οι σφαίρες του Ντερτιλή ήταν ανάμεσα στις 300.000 περίπου που σύμφωνα με τα αρχεία στρατού και αστυνομίας έπεσαν σε λιγότερο από 40 ώρες μέσα και γύρω από το Πολυτεχνείο.
Ο αριθμός αυτός είναι εξωπραγματικός και αποτυπώνει την λυσσαλέα αντίδραση ενός πανίσχυρου μέχρι τότε καθεστώτος που χάνει τη γη κάτω από τα πόδια του.
Αυτό που επί τρεις μέρες συνέβαινε στο κέντρο της Αθήνας ήταν αδιανόητο και έπρεπε να σταματήσει πάσει θυσία πριν έρθει το Σάββατο και μαζικοποιηθεί ακόμη περισσότερο από τους εργαζόμενους.
Η κατάληψη του Πολυτεχνείου την Τετάρτη 14 Νοέμβρη από τους φοιτητικούς συλλόγους ήταν αυτή που άνοιξε την πύλη για την είσοδο των μαζών στο προσκήνιο της ιστορίας.
Οι πολλές χιλιάδες, όπως ο Μιχάλης Μυρογιάννης που κατέβηκαν στο Πολυτεχνείο με κίνδυνο της ζωής τους, αψηφώντας την τρομοκρατία, τον χαφιεδισμό και την άγρια καταστολή ανέτρεψαν όλες τις εκτιμήσεις και τους σχεδιασμούς των επιτελείων της χούντας και της πρεσβείας.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου ξέσπασε ακριβώς την στιγμή που η χούντα επιχειρούσε το «πείραμα Μαρκεζίνη», τον φιλελεύθερο μετασχηματισμό της δηλαδή σε ένα κατ’ επίφασιν δημοκρατικό καθεστώς με περιορισμένες πολιτικές ελευθερίες (προβλεπόταν η νομιμοποίηση κάποιων κομμάτων, ένα κοινοβούλιο πλήρως ελεγχόμενο, ο ίδιος ο δικτάτορας Παπαδόπουλος «πρόεδρος της Δημοκρατίας» μέχρι τουλάχιστον το 1980 κτλ), διατηρώντας τον στρατό ως το κυρίαρχο και απόλυτο κέντρο εξουσίας.
Η επιλογή αυτή της «πολιτικοποίησης» ήταν κρίσιμη για την επιβίωση του στρατιωτικού καθεστώτος και κορυφαίας σημασίας.
Επιχειρούσε ουσιαστικά να επιλύσει τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα που είχε συσσωρεύσει το μετεμφυλιακό «κράτος των εθνικοφρόνων», επιστέγασμα του οποίου ήταν η ίδια η χούντα:
Ζητήματα όπως το πολιτειακό με την μοναρχία και οι αντιθέσεις μέσα στο στράτευμα που είχαν οξυνθεί όπως εκδηλώθηκαν με το «κίνημα του Ναυτικού» δεν μπορούσαν να επιλυθούν με άλλον τρόπο.
Η μορφή της στρατιωτικής δικτατορίας όπως ακριβώς διατηρούταν από τον Απρίλιο του 1967, αν και στηρίχτηκε από την ελληνική αστική τάξη, δεν συμβάδιζε πλέον απόλυτα με στρατηγικές επιλογές της (όπως η ένταξη στην ΕΟΚ). Αυτές προϋπέθεταν μετασχηματισμούς στο εσωτερικό του κράτους αλλά και πολύ ευρύτερη κοινωνική συναίνεση που δεν μπορούσε να αποσπαστεί μόνο δια της βίας, ειδικά κατά την διάρκεια της οικονομικής-πετρελαϊκής κρίσης του 1973 και των επιπτώσεων που είχε στα εργαζόμενα στρώματα.
Το λαϊκό κίνημα, με πρωτοπόρους τους φοιτητές είχε αρχίσει να εμφανίζεται με όλο μεγαλύτερη μαζικότητα και αντοχή σε δημόσια πλέον αντιπαράθεση με τους συνταγματάρχες.
Από τις διαμαρτυρίες των φοιτητικών συλλόγων για τις νοθευμένες φοιτητικές εκλογές του 1972, στις οργανωμένες αποχές και τις επιστρατεύσεις αγωνιστών για να ακολουθήσουν οι δύο καταλήψεις της Νομικής που προέκυψαν ως αντίδραση στις διώξεις.
Αυτός ήταν ο σχεδιασμός του καθεστώτος στον οποίο συναινούσε ένα διόλου ευκαταφρόνητο τμήμα του συντηρητικού πολιτικού προσωπικού. Αυτήν την μετεξέλιξη απέτρεψε η εκδήλωση της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.
Διεύρυνε τις ρωγμές εντός του χουντικού καθεστώτος και αποκάλυψε το πραγματικό του πρόσωπο. Ο «σκύλος της ΕΣΑ» Ιωαννίδης ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο και λίγους μήνες μετά η χούντα θα κατέρρεε υπό το βάρος του εγκλήματος της Κύπρου.
«Το Πολυτεχνείο», οι χιλιάδες που το έκαναν πράξη και οι δεκάδες που έδωσαν εκεί την ζωή τους (24 είναι επίσημα οι ταυτοποιημένοι νεκροί) στην πραγματικότητα απέτρεψαν την συνέχιση του «κράτους έκτακτης ανάγκης», όπως αυτό είχε εγκαθιδρυθεί από το 1949 και όπως ετοιμαζόταν να μεταλλαχθεί ώστε να διαιωνίσει την ύπαρξή του.
Αντίστοιχη «λύση» δηλαδή που εφαρμόστηκε στην Τουρκία λίγο μετά, θα συνέβαινε και εδώ αν ευοδώνονταν τα σχέδια των συνταγματαρχών:
Η χούντα Εβρέν (για παραπλήσιους λόγους με αυτούς που είχε η ελληνική χούντα) «εκδημοκράτισε» τον εαυτό της και ο στρατός παρέμεινε γενικός τοποτηρητής της πολιτικής και κοινωνικής ζωής.
Το Πολυτεχνείο δημιούργησε την Μεταπολίτευση, μια περίοδο άνθισης των κοινωνικών και συνδικαλιστικών αγώνων και κατακόρυφης βελτίωσης του επιπέδου ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων.
Απελευθέρωσε τέτοια κύματα ριζοσπαστισμού, ειδικά στην νεολαία και τους εργαζόμενους, ώστε δικαίως να θεωρείται η μοναδική περίπτωση σε χώρα της Ευρώπης που επί 53 συναπτά έτη οι εκδηλώσεις και η πορεία του συγκεντρώνουν σταθερά δεκάδες χιλιάδες κόσμου.
Αυτοί είναι και οι λόγοι που το Πολυτεχνείο από την επόμενη κιόλας μέρα συκοφαντήθηκε χωρίς καμία αιδώ.
Αυτοί είναι οι λόγοι που οι αστυνομικοί της χούντας μόλις μπήκαν στο Πολυτεχνείο την νύχτα της 17ης Νοέμβρη έσπασαν τα πάντα μέσα στις αίθουσές του. Ώστε να παρουσιάσουν τον λαό ως καταστροφέα και τον Παττακό ως χτίστη και «μυστράκια».
Αυτοί είναι οι λόγοι που οι χιλιάδες διαδηλωτές συκοφαντήθηκαν εκείνες τις μέρες ως άνθρωποι του Ιωαννίδη.
Αυτοί είναι οι λόγοι που ακόμα και χρόνια μετά, την περίοδο της ψήφισης των μνημονίων άκουγες ξαφνικά από τα ελεγχόμενα ΜΜΕ ότι ίσως να ευθύνεται και η «γενιά του Πολυτεχνείου» για αυτά.
Αυτοί είναι τέλος οι λόγοι που κάποιοι από τους αγωνιστές της Ριζοσπαστικής Αριστεράς (οι οποίοι αν δεν υπήρχαν ίσως το Πολυτεχνείο να μην είχε γίνει ποτέ), χρειάστηκε 50 χρόνια για να «αποκατασταθούν» από τις δυνάμεις της συναίνεσης που τους είχαν χαρακτηρίσει τότε «πράκτορες».
Ο Νικόλαος Ντερτιλής την Κυριακή 18 Νοέμβρη του 1973, όταν εκτέλεσε εν ψυχρώ τον Μιχάλη Μυρογιάννη, ήταν 51 χρονών (όχι 45) και αξιωματικός του ελληνικού στρατού.
Η στρατιωτική του καριέρα ξεκίνησε στην Κατοχή όταν υπηρέτησε στα τάγματα ασφαλείας ως γραμματέας του πατέρα του, αρχιταγματασφαλίτη.
Την δεκαετία του 50 βρέθηκε στην Κορέα να συνδράμει τους Αμερικανούς στην κατακρεούργηση των Κορεατών, το 1964 στην Κύπρο να συμβάλλει στην διχοτόμησή της και φυσικά τον Απρίλη του 1967 πραξικοπηματίας, πρωτοπαλίκαρο της CIA και του Παπαδόπουλου στην Αθήνα.
Ο Ντερτιλής, με το μυαλό που διέθετε, θεωρούσε πως η εκτέλεση ενός άοπλου διαδηλωτή συνιστούσε κάποιο ηρωικό κατόρθωμα για το οποίο έπρεπε να καυχηθεί στον οδηγό του.
Δικαίως λοιπόν και όταν πέθανε, οι μοναδικοί που τον θυμήθηκαν ήταν οι ναζιστές της χρυσής αυγής που τον αποχαιρέτισαν ως «ασυμβίβαστο ιδεολόγο».
Αντίθετα, εδώ και 53 χρόνια, από τις 15 έως τις 17 Νοέμβρη χιλιάδες είναι αυτοί που αποτίουν φόρο τιμής στο Πολυτεχνείο, σε αυτούς που άοπλοι στάθηκαν μπροστά στα πολυβόλα, τα τανκς και τους Ντερτιλήδες.
Η μεγάλη πορεία προς την αμερικάνικη πρεσβεία δεν είναι ένα «τελετουργικό».
Ο αντιαμερικανικός χαρακτήρας της πορείας δεν ήταν πάντα δεδομένος.
Η ελευθερία της πορείας να πηγαίνει έξω από το συγκεκριμένο κτίριο και να αναδεικνύει ότι η χούντα ήταν αμερικανοκίνητη και όχι απλά μια ενέργεια κάποιων μεμονωμένων συνταγματαρχών, κατακτήθηκε με βαρύ φόρο αίματος το 1980.
Με αυτόν τον τρόπο η νεολαία και οι εργαζόμενοι όλα τα χρόνια κατόρθωσαν να διατηρήσουν τον μαζικό, ριζοσπαστικό και ανοιχτό χαρακτήρα του Πολυτεχνείου.
Δεν έχει καταφέρει το σύστημα όσο και να έχει προσπαθήσει ούτε να ενσωματώσει το Πολυτεχνείο, ούτε να το καταστήσει ένα μειοψηφικό γεγονός, παρά την διαχρονική επιδίωξη του κράτους και του παρακράτους να το ταυτίσει με περιθωριακές ενέργειες στην συνείδηση του κόσμου.
Σήμερα τίθεται εκ νέου στο στόχαστρο από την ακροδεξιά προπαγάνδα στην οποία πρωταγωνιστικό ρόλο παίζουν στελέχη της κυβέρνησης Μητσοτάκη όπως ο Γεωργιάδης.
Το Πολυτεχνείο κάθε χρόνο είναι η διαρκής υπενθύμιση ότι ο λαϊκός παράγοντας υπάρχει, βρίσκεται εδώ, έχει πολιτική συνείδηση και μπορεί όταν χρειαστεί να επέμβει περιφρουρώντας τις ελευθερίες του.
Και θα το κάνει απέναντι σε οποιονδήποτε τις επιβουλεύεται, όπως το έκανε στις πολύ δυσμενέστερες συνθήκες που επικρατούσαν την περίοδο της χούντας.
Στην φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο, φαίνεται ένα σημάδι από σφαίρα στα κάγκελα της πύλης του Πολυτεχνείου με φόντο το ίδιο το μνημείο.
Γιάννης Μιχαλόπουλος,
μέλος Λαϊκής Ενότητας – Ανυπότακτης Αριστεράς Αργολίδας
—
—
Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026
«Με παραδέχεσαι ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μια στο κεφάλι» (γράφει ο Γιάννης Μιχαλόπουλος)
Κατηγορίες:
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ
,
ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
👁
—
προβολές
Σχετικά Άρθρα
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ,ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
Φόρτωση σχετικών άρθρων...






.webp)





.webp)
.jpg)