(1).webp "ΒΙΟΚΑΡΠΟΣ")
Η 10η Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο στην παγκόσμια προσπάθεια για την προάσπιση της ψηφιακής ευημερίας των παιδιών και των εφήβων. Είναι μια αφορμή να κάνουμε μια παύση και να αναρωτηθούμε:
Πόσο ασφαλείς νιώθουν σήμερα οι νέοι μας πίσω από τις οθόνες τους;
Για το 2026, το κεντρικό μήνυμα της ημέρας «Έξυπνη τεχνολογία, ασφαλείς επιλογές – Εξερευνώντας την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης» αναδεικνύει μια τεχνολογία που δεν ανήκει πλέον στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας των ανηλίκων.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναφέρεται στην ικανότητα των μηχανών να αναπαράγουν γνωστικές λειτουργίες, όπως η μάθηση, ο σχεδιασμός και η δημιουργικότητα. Το 2026, η παραγωγική ΤΝ (Generative AI) έχει φτάσει σε επίπεδα όπου μπορεί να δημιουργεί κείμενα που μοιάζουν ανθρώπινα, ρεαλιστικές εικόνες και βίντεο, επηρεάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο που οι νέοι αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα, τις σχέσεις και τον εαυτό τους.
Οι επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας έρχονται καθημερινά σε επαφή με παιδιά και εφήβους για τους οποίους ο ψηφιακός κόσμος αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητάς τους. Το διαδίκτυο προσφέρει γνώση, δημιουργικότητα και κοινωνικοποίηση, ωστόσο κρύβει και «σιωπηλούς» κινδύνους: παραπληροφόρηση, παραβίαση της ιδιωτικότητας, διαδικτυακό εκφοβισμό, εθισμό και ψυχοσυναισθηματική επιβάρυνση, με άμεσες συνέπειες στην ψυχική ισορροπία.
Τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά (Πηγές: SaferInternet4Athens, Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου, Έρευνες Ε.Ε. 2024–2025):
Το 88,7% των ελληνικών νοικοκυριών διαθέτει σύνδεση στο διαδίκτυο, ποσοστό που έχει αυξηθεί εντυπωσιακά την τελευταία δεκαετία.
8 στα 10 παιδιά ηλικίας 12–15 ετών περνούν πάνω από 3 ώρες καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Περίπου 1 στους 4 εφήβους δηλώνει ότι έχει δεχτεί κάποια μορφή διαδικτυακής παρενόχλησης.
Το 40% των κοριτσιών αναφέρει αισθήματα ανεπάρκειας, συγκρίνοντας τη ζωή του με τις «τέλειες» εικόνες των influencers.
Η υπερβολική χρήση του διαδικτύου συνδέεται με διαταραχές ύπνου στο 60% των περιπτώσεων και αυξημένα επίπεδα άγχους.
Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας, παρατηρούμε ότι η μη ασφαλής χρήση του διαδικτύου μπορεί να οδηγήσει σε:
Κοινωνική απομόνωση, παρά τη διαρκή «σύνδεση».
Φόβο της απώλειας (FoMO), δηλαδή το άγχος ότι «κάτι συμβαίνει και εγώ δεν συμμετέχω».
Διαταραχές αυτοεκτίμησης και ταυτότητας, μέσα από τη συνεχή σύγκριση με εξιδανικευμένες ψηφιακές εικόνες.
Συναισθηματική απορρύθμιση, με αυξημένο άγχος, ευερεθιστότητα ή θλίψη.
Δυσκολίες συγκέντρωσης και μάθησης, που επηρεάζουν τη σχολική επίδοση.
Έκθεση σε ακατάλληλο ή επιβλαβές περιεχόμενο, το οποίο μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, φόβο ή τραυματικές εμπειρίες.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου μας υπενθυμίζει ότι η τεχνολογία και ιδιαίτερα η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα ισχυρό εργαλείο, το οποίο χρειάζεται σύνεση, γνώση και επίγνωση. Η προστασία των παιδιών δεν επιτυγχάνεται με απαγορεύσεις και αποκλεισμούς, αλλά με εμπιστοσύνη, καθοδήγηση και καλλιέργεια κριτικής σκέψης.
Η ευθύνη για ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον είναι συλλογική:
Ανοιχτός και διαρκής διάλογος: Η συζήτηση για την ψηφιακή ασφάλεια πρέπει να είναι τόσο φυσική όσο και η συζήτηση για την οδική ασφάλεια. Τα παιδιά χρειάζεται να νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο τιμωρίας ή κριτικής.
Θέσπιση ορίων: Σαφείς κανόνες για τον χρόνο και τον τόπο χρήσης των συσκευών. Η χρήση σε κοινόχρηστους χώρους και το κλείσιμο όλων των οθονών τουλάχιστον μία ώρα πριν τον ύπνο προστατεύουν τον ύπνο και τη συγκέντρωση.
Εκπαίδευση στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Τα παιδιά χρειάζεται να γνωρίζουν ότι οι ψηφιακοί βοηθοί και το διαδικτυακό περιεχόμενο δεν είναι πάντα αξιόπιστα. Ερωτήσεις όπως «ποιος το δημιούργησε;» και «ποιον σκοπό εξυπηρετεί;» είναι βασικά εργαλεία ψηφιακής άμυνας.
Χρήση εργαλείων προστασίας: Γονικοί έλεγχοι και ρυθμίσεις ιδιωτικότητας στις πλατφόρμες και στις κονσόλες παιχνιδιών.
Αναφορά και μπλοκάρισμα: Αν και το 93% των εφήβων γνωρίζει πώς να κάνει αναφορά, σχεδόν το 1/3 των παιδιών Δημοτικού δεν διαθέτει αυτές τις δεξιότητες.
Παράλληλα, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό νομοθετικό πλαίσιο, η βιομηχανία να σχεδιάζει ασφαλείς υπηρεσίες, και οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να λειτουργούν ως ψηφιακά πρότυπα, δείχνοντας οι ίδιοι υγιείς ψηφιακές συνήθειες.
Το μήνυμά μας για φέτος είναι ξεκάθαρο:
«Μαζί για ένα καλύτερο διαδίκτυο».
Ας μετατρέψουμε την τεχνολογία σε εργαλείο γνώσης, δημιουργίας και σύνδεσης και όχι σε πηγή άγχους και φόβου.
Δώρα Τσιντζιφάκη
Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας, MSc
