Οι φυλακισμένοι της Ακροναυπλίας: Η τραγική ιστορία τους μέχρι την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή (βίντεο)

Γράφει ο Μπάμπης Αντωνιάδης

Με αφορμή τις συγκλονιστικές φωτογραφίες από τις εκτελέσεις στην Καισαριανή. Όπως ήδη θα έχετε διαβάσει, οι πλειονότητα των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944 ήταν Ακροναυπλιώτες. Ήταν δηλαδή πολίτες που από το 1937 ήταν φυλακισμένοι στις φύλακες της Ακροναυπλίας.

Δεν ήταν αντιστασιακοί, όπως αναφέρονται, αλλά πολιτικοί κρατούμενοι. Από το 1937 και έως την ώρα της εκτέλεσης πέρασαν τη ζωή τους στις φυλακές.

28 Απριλίου 1941: Οι Γερμανοί κατέλαβαν το Ναύπλιο. Οι λιγοστοί χωροφύλακες που είχαν παραμείνει στη θέση τους παραδίδουν τους 625 πολιτικούς κρατούμενους στους Γερμανούς.

Ο διοικητής του στρατοπέδου των πολιτικών κρατούμενων της Ακροναυπλίας, μοίραρχος Γιαννίκος, σε συνεννόηση με τον διοικητή της χωροφυλακής Ναυπλίου, συνταγματάρχη Αναστάσιο Πάτερη, παρέδωσαν στους Γερμανούς 625 πολιτικούς κρατούμενους.

Και μια σύμπτωση: ο Αν. Πάτερης κατά τα χρόνια της Κατοχής αναβαθμίστηκε σε υποδιοικητή της Ειδικής Ασφάλειας και το 1953 ανέλαβε αρχηγός της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής, με τον βαθμό του αντιστράτηγου.

Στη συνέχεια, οι Γερμανοί παρέδωσαν τη φύλαξη της Ακροναυπλίας στους Ιταλούς.

Με την ιταλική διοίκηση, οι Έλληνες χωροφύλακες παρέμειναν στη θέση τους, στη φύλαξη δηλαδή των πολιτικών κρατουμένων. (στοιχεία για τον από το βιβλίο Μ Χαραλαμπίδη ΟΙ ΔΩΣΙΛΟΓΟΙ )

Με την εκκένωση των φυλάκων της Ακροναυπλίας τον Σεπτέμβριο του 1942, οι κρατούμενοι οδηγηθήκαν σε διαφορά στρατόπεδα και από εκεί σε τόπους εκτέλεσης.

Αναλυτικά:

6 Ιουνίου1943: 58 Ακροναυπλιώτες εκτελούνται από τους Ιταλούς στο Κούρνοβο.

12 Δεκεμβρίου 1943: 4 Ακροναυπλιώτες εκτελούνται στο Χαϊδάρι.

1 Μαΐου 1944: 160 Ακροναυπλιώτες (από τους 200 εκτελεσθέντες) εκτελούνται από τους Γερμανούς στην Καισαριανή. Σύμφωνα με τον ιστορικό-συγγραφέα Μενέλαο Χαραλαμπίδη, οι Ακροναυπλιώτες που εκτελέστηκαν ήταν 157 (τρεις ήταν αρχειομαρξιστές, τέσσερις τροτσκιστές και οι υπόλοιποι κομμουνιστές).

Οι κρατούμενοι στις φυλακές δεν είχαν διαπράξει κανένα ποινικό έγκλημα. Βρίσκονταν στις φυλακές για τις ιδέες τους και φυλακίστηκαν με βάση το Ιδιώνυμο του 1929 (ΦΕΚ 245/Τεύχος Πρώτον/25 Ιουλίου 1929), έναν βενιζελικό νόμο, που έκανε χρήση η δικτατορία του 1936 του Μεταξά.

Η παράδοση των 625 πολιτικών κρατούμενων από τους Έλληνες χωροφύλακες στους Γερμανούς το 1941 είναι ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα. Από αυτούς, 239 εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς.

Ο Ακροναυπλιώτης Δημήτρης Μουρατίδης, με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Βιβλιοθήκης Εθνικής Αντίστασης, πάλευε πολλά χρόνια για να αναγνωριστεί από την Ελληνική Βουλή το έγκλημα της παράδοσης των Ελλήνων από την Ελληνική Χωροφυλακή στους κατακτητές. Δεν άκουσα, δεν έμαθα αν τελικά τα κατάφερε. Δημοσιευμένο δεν το είδα ποτέ.

Ο Μουρατίδης, προκειμένου να κάνει γνωστό και να ευαισθητοποιήσει για το έγκλημα και την Ακροναυπλία, έφτιαξε ένα ντοκιμαντέρ με την ιστορία της Ακροναυπλίας:

Να θυμίσουμε ότι στο πλαίσιο ενημέρωσης για το έγκλημα της παράδοσης, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στο Ναύπλιο στις 18/2/2001, με συμμετοχή της τότε Νομαρχίας (νομάρχης Α. Σαλεσιώτης) και των βουλευτών του Νομού Αργολίδας. Η εκδήλωση έγινε μετά από πρόταση της Πρωτοβουλίας Δημοτών Ναυπλίου.