(1).webp "ΒΙΟΚΑΡΠΟΣ")
.webp "ΚΑΦΕΚΟΠΤΕΙΟ ΝΕΚΤΡΑ ΣΤΟ ΑΡΓΟΣ")
Το πραγματικό ερώτημα είναι βαθύτερο:
Από όλα τα σπίτια που διαθέτει το Ναύπλιο, πόσα εξακολουθούν να υπηρετούν πραγματικά τη δυνατότητα των ανθρώπων να ζουν μόνιμα στην πόλη;
Και πίσω από αυτό βρίσκεται ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα:
Η οικονομική και τουριστική ανάπτυξη του Ναυπλίου αυξάνει ή μειώνει την πραγματική κοινωνική ικανότητα της πόλης να στεγάζει τους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται σε αυτήν;
Αυτά τα ερωτήματα μεταφέρουν τη συζήτηση από την αγορά ακινήτων στην ίδια την κοινωνική λειτουργία της κατοικίας.
Ένας άνθρωπος χρειάζεται κατοικία ανεξάρτητα από το εισόδημά του.
Η ανάγκη για στέγη προηγείται κοινωνικά της αγοράς.
Η κατοικία είναι αναγκαίος υλικός όρος της ανθρώπινης ζωής και ταυτόχρονα οικονομικό περιουσιακό στοιχείο.
Είναι τόπος κατοίκησης και ταυτόχρονα αντικείμενο οικονομικής αξιοποίησης.
Αυτή είναι μια αντίφαση
Η αντίφαση βρίσκεται στην κοινωνική σχέση μέσω της οποίας αποφασίζεται ποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει το σπίτι και για ποιον σκοπό.
Το Ναύπλιο διαθέτει έναν εξαιρετικά ελκυστικό ιστορικό χώρο. Το ίδιο το ιστορικό κέντρο αντιστοιχεί στην παλαιά πόλη και αποτελεί έναν περιορισμένο αστικό χώρο που δεν μπορεί να επεκτείνεται απεριόριστα.
Μέσα σε αυτόν τον περιορισμένο χώρο συναντώνται διαφορετικές κοινωνικές ανάγκες και οικονομικές λειτουργίες.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ο μηχανισμός που τις συνδέει παράγει μια συστηματική μετατόπιση του στεγαστικού αποθέματος μακριά από τη μόνιμη και οικονομικά προσιτή κατοίκηση.
Ο τουρισμός δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μεταφυσικά ως απόλυτο κακό ή απόλυτο καλό.
Αποτελεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
Αυτή είναι η μία πλευρά της πραγματικότητας.
Υπάρχει όμως και η άλλη.
Όταν η τουριστική αξιοποίηση μιας κατοικίας γίνεται οικονομικά περισσότερο αποδοτική από τη μακροχρόνια μίσθωσή της, δημιουργείται υλικό κίνητρο αλλαγής της χρήσης της.
Όταν αυτό συμβαίνει μεμονωμένα, έχουμε μια ατομική οικονομική επιλογή.
Όταν επαναλαμβάνεται σε μεγάλη κλίμακα μέσα σε έναν περιορισμένο αστικό χώρο, μπορεί να μετατραπεί σε κοινωνικό φαινόμενο.
Η οικονομική δραστηριότητα μιας πόλης μπορεί να αυξάνεται ενώ η δυνατότητα των ανθρώπων της να κατοικούν σε αυτήν μειώνεται.
Μπορούν να αυξάνονται οι επισκέπτες, οι διανυκτερεύσεις, οι επενδύσεις και οι αξίες των ακινήτων, ενώ ταυτόχρονα να περιορίζεται η προσιτή μακροχρόνια κατοικία.
Τότε η οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική αναπαραγωγή αρχίζουν να κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις.
Αλλά είναι μια υπόθεση που μπορεί πλέον να ελεγχθεί με πραγματικά δεδομένα.
Εάν όμως η επέκταση της τουριστικής οικονομίας συμβάλλει στην αύξηση της οικονομικής αξιοποίησης της κατοικίας, μπορεί να αυξηθεί το κόστος ή να μειωθεί η προσφορά μόνιμης στέγης.
Οι εργαζόμενοι τότε μετακινούνται μακρύτερα.
Αυξάνεται το κόστος μετακίνησης.
Αυξάνεται ο χρόνος που απαιτείται για την καθημερινή αναπαραγωγή της ζωής τους.
Μειώνεται το πραγματικά διαθέσιμο εισόδημά τους.
Και τελικά οι ίδιες οι τουριστικές επιχειρήσεις μπορεί να δυσκολεύονται να βρουν εργατικό δυναμικό.
Η αντίφαση επιστρέφει έτσι στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε.
Αυτό είναι διαλεκτική ανατροφοδότηση.
Η λύση δεν μπορεί να είναι μονομερής
Η λύση πρέπει επομένως να είναι διασφαιρική.
Μια ολοκληρωμένη πρόταση κατά την γνώμη μας για το Ναύπλιο σε έντεκα αξονες
Πρώτος άξονας: Παρατηρητήριο Κατοικίας Ναυπλίου
Ο Δήμος χρειάζεται έναν μόνιμο μηχανισμό καταγραφής του στεγαστικού προβλήματος.
Ο Δήμος χρειάζεται έναν μόνιμο μηχανισμό καταγραφής του στεγαστικού προβλήματος.
Δεύτερος άξονας: Δείκτης Στεγαστικής Πίεσης
Ο Δείκτης δεν πρέπει να μετρά μόνο τις τιμές.
Πρέπει να παρακολουθεί την απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική ανάγκη και στην Κοινωνικά Διαθέσιμη Προσιτή Κατοικία.
Ο Δείκτης δεν πρέπει να μετρά μόνο τις τιμές.
Πρέπει να παρακολουθεί την απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική ανάγκη και στην Κοινωνικά Διαθέσιμη Προσιτή Κατοικία.
Τρίτος άξονας: Απογραφή του πραγματικά ενεργοποιήσιμου κενού αποθέματος
Στόχος πρέπει να είναι η κοινωνική ενεργοποίηση ενός μέρους του ανενεργού στεγαστικού αποθέματος.
Στόχος πρέπει να είναι η κοινωνική ενεργοποίηση ενός μέρους του ανενεργού στεγαστικού αποθέματος.
Τέταρτος άξονας: Δημοτικό πρόγραμμα ενεργοποίησης κενών κατοικιών
Ο Δήμος, σε συνεργασία με το κράτος και άλλους δημόσιους φορείς, μπορεί να δημιουργήσει πρόγραμμα στο οποίο ιδιοκτήτες κενών κατοικιών θα συμμετέχουν εθελοντικά.
Ο Δήμος, σε συνεργασία με το κράτος και άλλους δημόσιους φορείς, μπορεί να δημιουργήσει πρόγραμμα στο οποίο ιδιοκτήτες κενών κατοικιών θα συμμετέχουν εθελοντικά.
Πέμπτος άξονας: Δημιουργία μόνιμου δημοτικού και κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος
Το Ναύπλιο χρειάζεται σταδιακά έναν πραγματικό τομέα κοινωνικής κατοικίας.
Δημοτικά ακίνητα, εγκαταλειμμένα κτίρια που μπορούν νόμιμα να αξιοποιηθούν, νέες κατασκευές όπου ο πολεοδομικός σχεδιασμός το επιτρέπει Προτεραιότητα μπορεί να δίνεται σε εργαζομένους που είναι αναγκαίοι για τη λειτουργία της πόλης, νέα νοικοκυριά και οικογένειες που αντιμετωπίζουν υψηλή στεγαστική επιβάρυνση, με σαφή και διαφανή κοινωνικά κριτήρια.
Το Ναύπλιο χρειάζεται σταδιακά έναν πραγματικό τομέα κοινωνικής κατοικίας.
Δημοτικά ακίνητα, εγκαταλειμμένα κτίρια που μπορούν νόμιμα να αξιοποιηθούν, νέες κατασκευές όπου ο πολεοδομικός σχεδιασμός το επιτρέπει Προτεραιότητα μπορεί να δίνεται σε εργαζομένους που είναι αναγκαίοι για τη λειτουργία της πόλης, νέα νοικοκυριά και οικογένειες που αντιμετωπίζουν υψηλή στεγαστική επιβάρυνση, με σαφή και διαφανή κοινωνικά κριτήρια.
Έκτος άξονας: Χωρική ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης
Η πολιτική δεν πρέπει να είναι ίδια σε ολόκληρο τον Δήμο.
Το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι ένας αυθαίρετος συνολικός αριθμός τουριστικών καταλυμάτων.
Το ιστορικό κέντρο πρέπει να εξετάζεται ιδιαίτερα.
Δεν πρέπει να μετατραπεται σε σκηνικό χωρίς μόνιμη κοινωνική ζωή.
Η πολιτική δεν πρέπει να είναι ίδια σε ολόκληρο τον Δήμο.
Το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι ένας αυθαίρετος συνολικός αριθμός τουριστικών καταλυμάτων.
Το ιστορικό κέντρο πρέπει να εξετάζεται ιδιαίτερα.
Δεν πρέπει να μετατραπεται σε σκηνικό χωρίς μόνιμη κοινωνική ζωή.
Έβδομος άξονας: Προστασία της μικρής ιδιοκτησίας
Μια κοινωνική στεγαστική πολιτική δεν πρέπει να εξισώνει τον άνθρωπο που διαθέτει ένα δεύτερο οικογενειακό σπίτι με μια επιχείρηση που συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό ακινήτων.
Μια κοινωνική στεγαστική πολιτική δεν πρέπει να εξισώνει τον άνθρωπο που διαθέτει ένα δεύτερο οικογενειακό σπίτι με μια επιχείρηση που συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό ακινήτων.
Όγδοος άξονας: Σύνδεση του τουρισμού με τη στεγαστική πολιτική
Μέρος της οικονομικής αξίας που δημιουργεί η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να επιστρέφει στην αναπαραγωγή της πόλης που την καθιστά δυνατή.
Η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να συμβάλλει στην αναπαραγωγή των κοινωνικών και υλικών όρων που την καθιστούν δυνατή.
Μέρος της οικονομικής αξίας που δημιουργεί η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να επιστρέφει στην αναπαραγωγή της πόλης που την καθιστά δυνατή.
Η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να συμβάλλει στην αναπαραγωγή των κοινωνικών και υλικών όρων που την καθιστούν δυνατή.
Ένατος άξονας: Κατοικία των εργαζομένων
Η στεγαστική πολιτική πρέπει να συνδεθεί άμεσα με την πολιτική εργασίας.
Η στεγαστική πολιτική πρέπει να συνδεθεί άμεσα με την πολιτική εργασίας.
Δέκατος άξονας: Η μόνιμη κατοίκηση ως πολεοδομικός στόχος
Η πολεοδομία δεν πρέπει να ρυθμίζει μόνο ύψη, συντελεστές δόμησης και χρήσεις γης.
Πρέπει να προστατεύει και την κοινωνική λειτουργία του χώρου.
Η πολεοδομία δεν πρέπει να ρυθμίζει μόνο ύψη, συντελεστές δόμησης και χρήσεις γης.
Πρέπει να προστατεύει και την κοινωνική λειτουργία του χώρου.
Ενδέκατος άξονας: Κοινωνική συμμετοχή και ανατροφοδότηση
Η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκλειστικά από διοικητικούς μηχανισμούς.
Χρειάζεται συμμετοχή κατοίκων, ενοικιαστών, εργαζομένων, μικρών ιδιοκτητών, επαγγελματιών, επιστημονικών φορέων και συλλογικοτήτων της πόλης.
Η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκλειστικά από διοικητικούς μηχανισμούς.
Χρειάζεται συμμετοχή κατοίκων, ενοικιαστών, εργαζομένων, μικρών ιδιοκτητών, επαγγελματιών, επιστημονικών φορέων και συλλογικοτήτων της πόλης.
Από την κριτική στην πράξη
Εδώ βρίσκεται τελικά και η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην απλή καταγγελία και στη διαλεκτική υλιστική κριτική.
Η κριτική δεν ολοκληρώνεται όταν αποκαλύψει μια αντίφαση.
Πρέπει να αναζητήσει μέσα στην ίδια την πραγματικότητα τις υλικές δυνατότητες υπέρβασής της.
Στο Ναύπλιο αυτές οι δυνατότητες υπάρχουν.
Υπάρχει στεγαστικό απόθεμα.
Υπάρχουν κενές κατοικίες που ένα μέρος τους μπορεί να ενεργοποιηθεί.
Υπάρχει οικονομική δραστηριότητα.
Υπάρχει τουριστικό εισόδημα.
Υπάρχει δημόσια και δημοτική παρέμβαση.
Υπάρχει κοινωνική ανάγκη.
Υπάρχει επιστημονική γνώση.
Υπάρχει στεγαστικό απόθεμα.
Υπάρχουν κενές κατοικίες που ένα μέρος τους μπορεί να ενεργοποιηθεί.
Υπάρχει οικονομική δραστηριότητα.
Υπάρχει τουριστικό εισόδημα.
Υπάρχει δημόσια και δημοτική παρέμβαση.
Υπάρχει κοινωνική ανάγκη.
Υπάρχει επιστημονική γνώση.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτά υπάρχουν σήμερα ως σχετικά χωριστές δυνάμεις.
Η κοινωνική πολιτική πρέπει να τα συνδέσει συνειδητά.
Και εδώ ακριβώς η κριτική μετατρέπεται σε πρόταση.
Η πρόταση μετατρέπεται σε πρόγραμμα.
Και το πρόγραμμα μπορεί να μετατραπεί σε συλλογική κοινωνική πράξη.
Γιατί μια πόλη δεν είναι πραγματικά ζωντανή μόνο όταν την επισκέπτονται πολλοί.
Είναι ζωντανή όταν μπορούν ακόμη να ζουν μέσα της οι άνθρωποι που την κάνουν πόλη.
Θεμιστοκλής Παπαϊωάννου
