Πρόκειται για τρία διαφορετικά προβλήματα ή για τρεις αλληλένδετες πλευρές της ίδιας πολιτικής;
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν τον μηχανισμό.
**Πρώτη πράξη: Το κράτος εισπράττει, ο λαός πληρώνει.**
Το 2021 τα έσοδα από τον ΦΠΑ πλησίαζαν τα 17,5 δισ. ευρώ. Το 2025 έφτασαν τα 27,775 δισ., ενώ μόνο στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 ξεπέρασαν τα 20,5 δισ. ευρώ.
Στο δεκάμηνο του 2026 τα συνολικά φορολογικά έσοδα έφτασαν τα 62,872 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 1,6 δισ.
Η αύξηση των εισπράξεων από τον ΦΠΑ δεν αποτελεί από μόνη της μέτρο της φορολογικής επιβάρυνσης, αφού επηρεάζεται και από την κατανάλωση και τις τιμές. Αποκαλύπτει όμως το μέγεθος ενός φορολογικού μηχανισμού που επιβαρύνει δυσανάλογα τα λαϊκά εισοδήματα.
Και ενώ το κράτος εισπράττει ολοένα περισσότερα, παρουσιάζει ως μεγάλη κοινωνική προσφορά μέτρα ύψους 2,2 δισ. ευρώ, που κατανέμονται μέσα στο 2027.
**Δεύτερη πράξη: Η εργασία παράγει, αλλά ο μισθός δεν επαρκεί για την αναπαραγωγή της.**
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ για τον Απρίλιο του 2026, ο μέσος μεικτός μισθός ήταν 1.234 ευρώ. Παρά την ονομαστική αύξησή του κατά 3,5% σε ετήσια βάση, η πραγματική αγοραστική του δύναμη μειώθηκε κατά 1,72%.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η κατάσταση των 603.794 εργαζομένων με μερική απασχόληση, που αποτελούν το 20,9% των μισθωτών και έχουν μέσο μεικτό μισθό μόλις 557,29 ευρώ.
Εδώ βρίσκεται μια θεμελιώδης αντίφαση του καπιταλισμού: Η κοινωνική εργασία δημιουργεί τον πλούτο, αλλά η ιδιοποίηση του αποτελέσματός της καθορίζεται από τις σχέσεις ιδιοκτησίας και την ταξική δύναμη.
Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και η αύξηση της παραγωγικότητας προβάλλονται ως προϋποθέσεις για καλύτερους μισθούς. Στην πράξη, όμως, οι εργαζόμενοι καλούνται διαρκώς να θυσιάζουν τις ανάγκες τους για την κερδοφορία του κεφαλαίου.
**Τρίτη πράξη: Όταν ο μισθός δεν φτάνει, απειλείται και το σπίτι.**
Η ίδια εργατική οικογένεια που πληρώνει ακριβότερα τα τρόφιμα, την ενέργεια και τη φορολογία, καλείται να ανταποκριθεί στις στεγαστικές της υποχρεώσεις με εισόδημα που δεν επαρκεί.
Η υπερχρέωση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα ατομικών επιλογών. Συνδέεται με τους χαμηλούς μισθούς, την ανεργία, την ακρίβεια, το κόστος κατοικίας και την εμπορευματοποίηση της στέγης.
Και τότε εμφανίζονται οι τράπεζες, τα funds και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, διεκδικώντας την εξόφληση των δανείων και απειλώντας με πλειστηριασμούς.
Εδώ ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: Γιατί ένα fund μπορεί να αγοράζει ένα δάνειο σε τιμή χαμηλότερη από την ονομαστική του αξία, ενώ ο ίδιος ο δανειολήπτης δεν έχει αντίστοιχο δικαίωμα να το εξαγοράσει;
Η απάντηση βρίσκεται στην προτεραιότητα που δίνει το οικονομικό και νομικό σύστημα στην εμπορική αξιοποίηση των απαιτήσεων και στην προστασία της χρηματοπιστωτικής κερδοφορίας.
**Το παιχνίδι αποκαλύπτεται όταν ενώσουμε τις τρεις πράξεις.**
Ο εργαζόμενος παράγει κοινωνικό πλούτο, αλλά εισπράττει μισθό που συχνά δεν καλύπτει τις ανάγκες του. Από αυτόν τον μισθό πληρώνει έμμεσους φόρους, ακριβότερα βασικά αγαθά και στεγαστικές υποχρεώσεις. Όταν αδυνατεί να ανταποκριθεί, κινδυνεύει να χάσει ακόμη και την κατοικία του.
Το κράτος, από την άλλη, εμφανίζεται ως ουδέτερος διαχειριστής που μοιράζει κοινωνικές παροχές(ψίχουλα ),ενώ οι πολιτικές του διαμορφώνονται μέσα σε ένα σύστημα που προστατεύει την καπιταλιστική ιδιοκτησία και την κερδοφορία.
Οι κυβερνήσεις της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ έχουν διαμορφώσει, με διαφορετικές επιλογές και ευθύνες, το νομοθετικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν σήμερα η αγορά εργασίας, οι τράπεζες και οι μηχανισμοί αναγκαστικής εκτέλεσης. Το ΚΚΕ αντιπαραθέτει την ανάγκη ουσιαστικών αυξήσεων στους μισθούς, συλλογικών συμβάσεων, φορολογικής ελάφρυνσης των λαϊκών στρωμάτων και πλήρους προστασίας της λαϊκής κατοικίας.
**Το συμπέρασμα είναι βαθύτερο από μια καταγγελία της ακρίβειας ή των πλειστηριασμών.**
Η φορολογική επιβάρυνση, η συμπίεση των μισθών και η απειλή απώλειας της κατοικίας δεν αποτελούν απλώς τρεις παράλληλες αδικίες. Συνδέονται με την αντίφαση ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και την ιδιωτική ιδιοποίηση του πλούτου.
Όσο η εργασία, η κατοικία και οι βασικές ανάγκες της ζωής υποτάσσονται στην καπιταλιστική κερδοφορία, η οικονομική ανάπτυξη δεν συνεπάγεται αυτομάτως κοινωνική ευημερία.
**Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι πόσο θα μεγαλώσει η πίτα, αλλά ποιος την παράγει, ποιος την ιδιοποιείται και ποιος αποφασίζει για τη διανομή της.**
Γιατί ο πλούτος που παράγεται κοινωνικά μπορεί να υπηρετήσει τις κοινωνικές ανάγκες μόνο όταν οι ίδιοι οι παραγωγοί αποκτήσουν την εξουσία να καθορίζουν τον προορισμό του.
Θεμιστοκλής Παπαϊωάννου





.webp)





.webp)



