Ναύπλιο: Η Ιστορία δεν είναι διακόσμηση, είναι ευθύνη (γράφει ο Γιώργος Μαντάς)

Υπάρχουν στιγμές που με πιάνει ένα παράπονο. Όχι από προσωπική πικρία, αλλά από την αγωνία ενός ανθρώπου που αγαπά τον τόπο του και αναρωτιέται αν κάνουμε πραγματικά όσα πρέπει για να διατηρήσουμε ζωντανή την ιστορία του. 

Το Ναύπλιο δεν είναι απλώς μια όμορφη και γραφική πόλη. Είναι ένας τόπος που συνδέθηκε όσο λίγοι με τη γέννηση και τη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους. Εδώ εγκαταστάθηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας. Εδώ λειτούργησαν σημαντικοί θεσμοί, πάρθηκαν αποφάσεις που καθόρισαν την πορεία του νέου κράτους και εδώ δολοφονήθηκε ο άνθρωπος που επιχείρησε να βάλει τα θεμέλιά του. 

Ως η πρώτη πρωτεύουσα της ανεξάρτητης Ελλάδας, το Ναύπλιο δεν υπήρξε απλώς σκηνικό ιστορικών γεγονότων, αλλά το πολιτικό και διοικητικό κέντρο όπου η σύγχρονη πατρίδα μας έκανε τα πρώτα της βήματα. Αυτή η ιστορία δεν ανήκει μόνο στους Ναυπλιώτες, είναι κομμάτι της ιστορίας ολόκληρου του έθνους. Γι' αυτό πιστεύω ότι η πόλη μας έχει μια ιδιαίτερη αποστολή: να αναδεικνύει και να διδάσκει πώς γεννήθηκε το ελληνικό κράτος. 

Παρακολουθώ συχνά συζητήσεις για την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής και την προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Δεν έχω καμία αντίρρηση με αυτές τις πρωτοβουλίες, καθώς κάθε δραστηριότητα που στηρίζει την τοπική οικονομία έχει αξία. Αναρωτιέμαι όμως, πού βρίσκεται μέσα σε αυτόν τον σχεδιασμό η ίδια η Ιστορία του Ναυπλίου; 

Η πόλη δεν χρειάζεται να αναζητήσει μια καινούργια ταυτότητα για να ξεχωρίσει· οφείλει απλώς να βάλει τη σπουδαία ιστορική της φυσιογνωμία στο επίκεντρο της αναπτυξιακής της πολιτικής. 

Θα ήθελα το Ναύπλιο να αποτελεί πανελλήνιο σημείο αναφοράς για τη γνωριμία με την Ελληνική Επανάσταση. Έναν τόπο που θα επισκέπτονται οργανωμένα μαθητές από όλη τη χώρα, όχι μόνο για να θαυμάσουν το Παλαμήδι και το Μπούρτζι, αλλά για να κατανοήσουν τα γεγονότα που καθόρισαν την πορεία μας. Και κυρίως, θα ήθελα να γνωρίζουν αυτή την ιστορία πρώτα απ' όλους τα δικά μας παιδιά. 

Σκέφτομαι συχνά ένα παιδί που περνά καθημερινά μπροστά από ένα άγαλμα ή ένα ιστορικό κτίριο χωρίς να γνωρίζει τι συμβολίζει. Πώς θα το σεβαστεί πραγματικά αν δεν του έχουμε εξηγήσει την αξία του; Αν μπορούσαν οι πέτρες αυτής της πόλης να μιλήσουν, πόσα θα είχαν να μας διηγηθούν για αγώνες, θυσίες, ελπίδες και απογοητεύσεις; 

Ο σεβασμός στα μνημεία δεν καλλιεργείται με απαγορεύσεις, αλλά με την παιδεία. Έχουμε χρέος να μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές ότι η ελευθερία που απολαμβάνουμε σήμερα δεν μας χαρίστηκε, αλλά κερδήθηκε με στερήσεις. 

Η πατριωτική συνείδηση δεν χτίζεται με συνθήματα· χτίζεται μέσα από τη γνώση, το παράδειγμα και την κατανόηση ότι μαζί με τα δικαιώματα υπάρχουν και ευθύνες απέναντι στην κοινωνία. Μέσα σε αυτόν τον προβληματισμό εντάσσω και την υπόθεση της δημιουργίας Μουσείου αφιερωμένου στην Επανάσταση του 1821, στο κτίριο της πρώην Εθνικής Τράπεζας, στην Πλατεία Συντάγματος. 

Παρότι αρχικά υπήρξε θετική αντιμετώπιση από το Δημοτικό Συμβούλιο, ακολούθησε αρνητική απόφαση. Η εξέλιξη αυτή με προβληματίζει. Δεν παραγνωρίζω ότι μπορεί να υπήρχαν σοβαρά ζητήματα σχετικά με τις παρεμβάσεις στο κτίριο και στον ιστορικό χώρο της πλατείας, καθώς η προστασία της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του Ναυπλίου είναι εξίσου σημαντική. 

Όμως, ακόμη κι αν η συγκεκριμένη πρόταση αντιμετώπιζε δυσκολίες, άξιζε κάθε προσπάθεια να αναζητηθεί μια αποδεκτή λύση. Γιατί το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα δημιουργηθεί ένα μουσείο, αλλά ποια θέση θέλουμε να έχει η Ιστορία στις προτεραιότητές μας. Δεν μηδενίζω όσα έχουν ήδη γίνει. 

Υπάρχουν αξιόλογες ψηφιακές περιηγήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα μουσείων, πρωτοβουλίες πολιτιστικών φορέων, καθώς και η θετική συμμετοχή του Δήμου στο Δίκτυο Πόλεων Ιωάννη Καποδίστρια. 

Εκείνο που θα ήθελα να δω, όμως, είναι μια πιο ξεκάθαρη, σταθερή και μακροχρόνια στρατηγική που να συνδέει όλα αυτά σε ένα ενιαίο όραμα. Δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε από το μηδέν.

 Χρειάζεται να ενισχύσουμε τη συνεργασία Δήμου, σχολείων, μουσείων και φορέων, θεσπίζοντας έναν ξεκάθαρο σχεδιασμό, από οργανωμένους ιστορικούς περιπάτους για όλους τους μαθητές μέχρι στοχευμένες δράσεις εξωστρέφειας, που θα αναδεικνύει το Ναύπλιο ως ζωντανό κύτταρο ιστορικής μνήμης. 

Η ευθύνη αυτή δεν ανήκει μόνο στην εκάστοτε δημοτική αρχή, αλλά σε όλους μας, στους κατοίκους, στους γονείς, στους εκπαιδευτικούς. Δεν γράφω αυτές τις σκέψεις για να κατηγορήσω κανέναν, αλλά γιατί είμαστε προσωρινοί διαχειριστές μιας κληρονομιάς που θα παραδώσουμε στα παιδιά μας. 

Και ίσως, αν καταφέρουμε να τους μεταδώσουμε αυτή τη γνώση, ένας νέος που θα πλησιάσει ένα ιστορικό τείχος κρατώντας ένα σπρέι να σταματήσει για μια στιγμή, να κοιτάξει την πέτρα, να σκεφτεί ποιοι πέρασαν από εκεί πριν από αυτόν και να επιλέξει τελικά να γίνει προστάτης του. Γιατί η ανάπτυξη μιας ιστορικής πόλης δεν μετριέται μόνο από το πόσους επισκέπτες προσελκύει, αλλά από το τι αφήνει πίσω της. 

Το Ναύπλιο δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην ανάπτυξη και στην Ιστορία του· χρειάζεται να αναπτύσσεται χωρίς να ξεχνά ποιο είναι. Η Ιστορία δεν είναι διακόσμηση. Είναι η ταυτότητά μας και πάνω απ' όλα, είναι ευθύνη μας.

Γιώργος Μαντάς