.webp "SOFIA MANTA")
.webp "ΚΑΦΕΚΟΠΤΕΙΟ ΝΕΚΤΡΑ ΣΤΟ ΑΡΓΟΣ")
Ενδιαφέρουσα ως προς το περιεχόμενο, ως προς την διπλή της προσέγγιση (λογοτεχνική και μουσική) και ως προς την ποιότητα των δυο ομιλητών. Γνωστοί και οι δυο για το έργο και τις παρεμβάσεις τους σε θέματα πολιτισμού και κοινωνίας: ο Σταύρος Ζουμπουλάκης Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, συγγραφέας και ο Νίκος Χριστοδούλου, συνθέτης, Διευθυντής ορχήστρας και για πολλά χρόνια Διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Άργους υπογράφοντας τις περιόδους άνθισής του.
Το «περίεργο» θέμα της θεματικής βραδιάς αφορούσε σε ένα τραγικό γεγονός στην περίοδο της Τρομοκρατίας μετά τη Γαλλική Επανάσταση, όπου και μόνο η κατηγορία για αντεπαναστατική δράση ισοδυναμούσε με καταδίκη σε αποκεφαλισμό χωρίς κανένα δικαίωμα υπερασπιστικής εναντίωσης από τον κατηγορούμενο. Με τη λογική αυτή και μέσα στο γενικότερο κλίμα αντι-εκκλησιαστικής εκστρατείας ζητήθηκε από τις δεκαέξι (16) καλόγριες του τάγματος των Καρμηλιτισσών της Κομπιένης (όμορφη πόλη ανάμεσα στο Παρίσι και την Αμιέν του γαλλικού βορρά) να απεμπολήσουν την πίστη και το σχήμα τους και να γίνουν πολίτες της … Επανάστασης! Εκείνες αρνήθηκαν και καταδικάστηκαν σε αποκεφαλισμό (λαιμητόμος - γκιλοτίνα), ο οποίος πραγματοποιήθηκε δημόσια στις 17 Ιουλίου 1974. Το συγκλονιστικό γεγονός δεν άφησε ασυγκίνητη τη λογοτεχνία και τις Τέχνες. Νουβέλες, ποιήματα, ζωγραφική, μουσική, όπερα, κινηματογράφος, κ.ά., επικέντρωσαν το περιεχόμενο των έργων τους στο τραγικό όσο και μεγαλειώδες περιστατικό.
Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης εξήγησε τα ιδιαίτερα σημεία του λογοτεχνικού έργου του Ζώρζ Μπερνανός αφιερωμένο στο γεγονός αυτό με τίτλο «Διάλογοι Καρμηλιτισσών». Δίνοντας έμφαση στο πρόσωπο και το ρόλο μιας νεαρής μοναχής, της Μπλάνς, ο κ. Ζουμπουλάκης μας θύμισε πως στις 18 Μαΐου 2026 ένα άλλο πρόσωπο της γραφής του Ζωρζ Μπερνανός, η Μουσέτ, είχε παρουσιαστεί σε ανάλογη θεματική βραδιά, με τη διαφορά πως επρόκειτο τότε για μια διαφορετική προσωπικότητα ενός επαναστατημένου κοριτσιού, χωρίς να απορρίπτονται οι ομοιότητες στη σκέψη και τη δράση τους. Ο Ζ. Μπερνανός ήταν βαθιά καθολικός και θρησκευόμενος και οι πολιτικές του ιδέες, σε ορισμένες περιόδους, τον κατέταξαν στην γαλλική ακροδεξιά. Όμως, η πνευματική δυναμική του τον βοήθησε να μεταβάλει τις πολιτικές του απόψεις (για παράδειγμα στήριξε τους Δημοκρατικούς στον Ισπανικό Εμφύλιο) και να προσφέρει στο παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό μερικά από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ένα από αυτά, αποτέλεσμα της ενασχόλησής του με το σενάριο για την κινηματογραφική ταινία, είναι και «Οι διάλογοι των Καρμηλιτισσών» (εκδόσεις Πόλις, 2021).
Μεγάλο ενδιαφέρον είχε και η παρουσίαση του Διευθυντή ορχήστρας και συνθέτη Νίκου Χριστοδούλου ο οποίος έδωσε εξαιρετικές πληροφορίες τόσο για το έργο του Francis Poulenc όσο και για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Όπερας, ώστε να γίνει απολύτως κατανοητό από το κοινό το έργο που παρουσιαζόταν. Από αυτό προβλήθηκαν μερικά αποσπάσματα για τα οποία ο ίδιος ο συνθέτης έδινε τις απαραίτητες εξηγήσεις. Διανθίζοντας τις επεξηγήσεις για την Όπερα, ο Ν. Χριστοδούλου δεν παρέλειψε να αναφερθεί ακόμη και στο κλασσικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη και, ως άριστος μουσικοδιδάσκαλος, να οδηγήσει το κοινό βήμα-βήμα στη φιλοσοφία της μουσικής σύνθεσης του Πουλένκ και ιδιαίτερα στο συγκεκριμένο έργο, συμπληρώνοντας τα όσα είχε αναφέρει για τη λογοτεχνική του διάσταση ο Στ. Ζουμπουλάκης. Έτσι, επιβεβαίωσε την εξαιρετική ιδέα που παρουσιαζόταν σχετικά με ένα δραματικό ιστορικό γεγονός και της προσέγγισής του από δυο διαφορετικές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες οπτικές: μουσική και λογοτεχνική.
Ακριβές αντίγραφο της απόφασης των Καρμηλιτισσών μοναχών της Κομπιένης να μην προδώσουν την πίστη τους και να πεθάνουν γι’αυτήν, με τις υπογραφές τους. Από το έργο του Ιησουίτη Henri Chérot με τίτλο «Πρόσωπα Μαρτύρων», δεύτερη έκδοση ανανεωμένη από τον Eugène Griselle, Παρίσι, Εκδ. Beauchesne, 1907.
Πέρα από τις συγκεκριμένες προσεγγίσεις αλλά και χάρη σ’αυτές, το ίδιο το ιστορικό γεγονός αποτέλεσε ένα σημαντικό ερέθισμα αναστοχασμού σχετικά με την έννοια της τρομοκρατίας από όπου κι αν προέρχεται, από όποιον και αν ασκείται. Η φρίκη των καταπιέσεων, της αφαίρεσης ελευθερίας και ζωής, στο όνομα μιας αλήθειας που την γνωρίζει και την προπαγανδίζει μια, συνήθως, κοινωνική μειοψηφία ή ακόμη μια κρατική οντότητα, έχει αφήσει τρομερά σημάδια πόνου και δυστυχίας στην ιστορική πορεία της ανθρωπότητας. Δεν θα υπενθυμίσω τη χιτλερική ναζιστική βαρβαρότητα, ούτε τις περιβόητες δίκες της Μόσχας και τις εκτοπίσεις ολόκληρων πληθυσμών στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Θα θυμίσω απλά την αντίστοιχη δολοφονία των μοναχών της μονής του Αγίου Παντελεήμονα της Μυρτού στην Κύπρο (1821) και τη βεβήλωση/λεηλάτηση του μοναστηριού μετά την κατάληψη της Κερύνειας χρόνια μετά, το 1974. Θα θυμίσω την απάνθρωπη και αντεθνική άρνηση των μεταξικών αρχών να απελευθερώσουν τους φυλακισμένους της Ακροναυπλίας και την εκτέλεση 200 από αυτούς από τους Γερμανούς φασίστες στην Καισαριανή. Χρειάζονται τόμοι πολλοί για να χωρέσουν όλα τα εγκλήματα μια τρομοκρατίας που ασκείται στο όνομα μιας κάποιας πολύχρωμης «ορθής ιδέας». Χρειάζεται λίγη σκέψη για λίγο χρόνο από τη ζωή μας για να σκεφτούμε πως χρειάζεται να ορθώσουμε τείχος ώστε να μην μπορεί να ευδοκιμήσει. Το μαρτύριο των 16 καρμηλιτισσών μοναχών ήταν κομμάτι αυτού του τείχους.
