Έπαινος στη Γκέλη Ντηλιά για ποίημα σχετικά με τις μοιρολογίστρες του Προαστίου Καρδίτσας

Το ποίημα «Μοιρολογίστρες του Προαστίου» έλαβε Έπαινο στον 25ο Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό της Εταιρείας Τεχνών Επιστήμης και Πολιτισμού Κερατσινίου, αξιολογημένο από μια επιτροπή που προσφέρει πολλά στον τομέα της.

Το μοιρολόι, μια από τις σημαντικότερες κατηγορίες δημοτικού τραγουδιού, έλκει τις ρίζες του από την Ομηρική περίοδο. Στην Ιλιάδα υπάρχουν τρία μοιρολόγια, στις Ραψωδίες Ψ και Ω , όπου ο Αχιλλέας θρηνεί τον Πάτροκλο, ενώ στη δεύτερη θρηνούν αντίστοιχα τον Έκτορα η Ανδρομάχη και η Εκάβη. Οι γυναίκες που ακολουθούν τα θρηνητικά τραγούδια των αοιδών αποτέλεσαν τον σημερινό προπομπό των μοιρολογιστρών.

Πρόκειται για τραγούδια θρηνητικά και εγκωμιαστικά, γυναικείες αφηγήσεις πλούσιες συναισθημάτων στις οποίες περιγράφεται η μοίρα, ο αποχωρισμός από την οικογένεια και οι αρετές του νεκρού. Μέσα από αλληγορίες ο νεκρός προσομοιάζεται με ήλιο ή φεγγάρι, με δέντρο, βουνό και πολλά άλλα.

Γυναίκες μαυροντυμένες σπαράζουν, συζητούν και συντροφεύουν τους συγγενείς του τονίζοντας τα προτερήματά του. Πίνουν καφέ και τον ξενυχτάνε. Το μοιρολόγι δεν τελειώνει με την ταφή, αλλά συνεχίζεται κατά τη διάρκεια των καθημερινών τους δραστηριοτήτων είτε βρίσκονται στα χωράφια είτε πλέκουν είτε υφαίνουν στον αργαλειό και τον ρωτούν πώς περνάει εκεί που βρίσκεται και πότε θα επιστρέψει.

Οι μοιρολογήτρες μέσα από αυτή την τελετουργία ενδυναμώνουν οικογενειακούς, φιλικούς και κοινωνικούς δεσμούς με τα αυτοσχέδια και γεμάτα συναισθήματα τραγούδια τους. Απλοί, πονεμένοι άνθρωποι εύχονται καλό ταξίδι μέσα από την αγανάκτηση και τον πόνο, εκφράζουν τα παράπονά τους στον Χάρο μαζί με την απορία τους, σπάνε τη σιωπή της απώλειας και μεταπλάθουν τα παραπάνω σε πράξη, όπου ο θρήνος είναι η ίδια η πράξη. Το πένθος και η οδύνη στον ύστατο αποχαιρετισμό ως πράξη μνήμης.

Ο Κ. Π. Καβάφης σε κριτικό σημείωμα για το βιβλίο του Ν. Γ. Πολίτου «Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού» γράφει μεταξύ άλλων, «Απ΄όλη μας τη δημοτική ποίησι τα μοιρολόγια μ’ ελκύουν πιότερο. Στη συγκίνησί των αφίνονται κ’ η υπερβολή του θρήνου των είναι έτσι όπως την ζητεί η ψυχή μου στο θάνατο εμπρός τέτοιον καϋμό θέλω».

Η έμπνευση του ποιήματος αντλήθηκε από ένα βίντεο όπου ο Καραγκούνικος πολιτισμός παρουσιάζει ένα δρώμενο μιας Παραπραστανίτικης θρηνητικής ωδής που τιμά την επιθυμία του Καβάφη. «Τ’ Απριλίου το μοιρολόι», πάνω σε μια ιδέα της εκ Προαστίου βραβευμένης ποιήτριας Όλγας Καλύβα υλοποιήθηκε σε σύμπραξη με το Σωματείο Διάσωσης και Διάδοσης του Καραγκούνικου Λαϊκού Πολιτισμού «Ψηφίδα».

Το μοιρολόγι εντάσσεται στη Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά του τόπου μας.

Μοιρολογίστρες του Προαστίου

Λέξεις περασμένες στο όξος

κεντημένες με δάκρυα υφάλμυρα

αγκιστρωμένες στην άκρη της γλώσσας

που ματώνει από τις δαγκωματιές.

Λόγια αγνώστου πατρός

κομμένα από της μοίρας το δρεπάνι

συνθέτουν μοιρολόγια στα ξεραμένα τους χείλια.

Ένα αόρατο πέπλο από λιβάνι

σκεπάζει τον θρήνο

ξορκίζει την απώλεια