Ακυρώθηκαν οι αναθέσεις για 27 πωλητήρια αρχαιολογικών χώρων

Το ζήτημα της εκμετάλλευσης των πωλητηρίων σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας,  προκάλεσε ερωτήματα για τους όρους και τη διαδικασία των συγκεκριμένων αναθέσεων.

Σήμερα, νέες εξελίξεις έρχονται να δώσουν διαφορετική διάσταση στην υπόθεση, καθώς η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) αποφάσισε να ακυρώσει δύο διαγωνισμούς του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ).

Οι ακυρώσεις αφορούν, αφενός, την εκμετάλλευση 27 πωλητηρίων σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία ανά την Ελλάδα και, αφετέρου, την ανάθεση της λειτουργίας των χώρων υγιεινής και των θυρίδων φύλαξης αποσκευών στην Ακρόπολη και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας.

Η ΕΑΔΗΣΥ, εξετάζοντας τις προσφυγές δύο εταιρειών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ΟΔΑΠ είχε επιλέξει εσφαλμένο νομικό πλαίσιο για τις συγκεκριμένες διαδικασίες. Ειδικότερα, έκρινε ότι δεν επρόκειτο για απλές μισθώσεις χώρων, αλλά για συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών, οι οποίες διέπονται από διαφορετικούς κανόνες και απαιτούν συγκεκριμένες διαδικασίες δημοσιότητας και ανταγωνισμού.

Η υπόθεση με τα 27 πωλητήρια

Η πρώτη απόφαση της Αρχής αφορά τον διαγωνισμό για την ενιαία εκμετάλλευση 27 πωλητηρίων σε ορισμένους από τους πλέον επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Στη λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία, η Κνωσός, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος και το Σούνιο.

Η διαδικασία ξεκίνησε με τη δημοσίευση της διακήρυξης στις 4 Ιουνίου 2026, ενώ στις 14 Αυγούστου υπεγράφη η σχετική σύμβαση με την κοινοπραξία Space – Radiant. Αξιοσημείωτο είναι ότι η συγκεκριμένη κοινοπραξία ήταν η μοναδική που συμμετείχε στον διαγωνισμό, καταθέτοντας προσφορά.

Η συμφωνία προέβλεπε διάρκεια έξι ετών, με δυνατότητα ανανέωσης για ακόμη έξι. Στο πλαίσιο της σύμβασης, ο ανάδοχος θα αναλάμβανε συνολικά τη λειτουργία των πωλητηρίων, από την καθημερινή τους στελέχωση και το ωράριο λειτουργίας έως την εμπορική διαχείριση και τη διάθεση των προϊόντων.

Παράλληλα, προβλεπόταν η λειτουργία τους υπό την ενιαία εμπορική ταυτότητα «Hellenic Heritage», καθώς και η διασύνδεση του πληροφοριακού συστήματος της εταιρείας με εκείνο του ΟΔΑΠ. Ως προς το οικονομικό σκέλος, η σύμβαση περιλάμβανε την καταβολή μισθώματος και πρόσθετου ποσοστού 2% επί των μηνιαίων πωλήσεων.

Την 28η Αυγούστου, η εταιρεία ΟΡΜΗΝΙΑ ΙΚΕ προσέφυγε στην ΕΑΔΗΣΥ, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα του πλαισίου βάσει του οποίου είχε προκηρυχθεί ο διαγωνισμός.

Η Αρχή αποδέχθηκε την προσφυγή και με την απόφαση 1831 ακύρωσε τη διαδικασία, επισημαίνοντας ότι το αντικείμενό της δεν περιοριζόταν στην παραχώρηση της χρήσης εμπορικών ακινήτων. Αντίθετα, αφορούσε την οργανωμένη παροχή και διαχείριση υπηρεσιών εμπορικής εκμετάλλευσης, με τον ανάδοχο να αναλαμβάνει συγκεκριμένες επιχειρηματικές υποχρεώσεις και τον αντίστοιχο κίνδυνο.

Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, έπρεπε να εφαρμοστεί ο νόμος 4413/2016 περί συμβάσεων παραχώρησης και όχι το Προεδρικό Διάταγμα 715/1979, στο οποίο είχε στηριχθεί ο ΟΔΑΠ.

Επιπλέον, η ΕΑΔΗΣΥ στάθηκε στην οικονομική αξία της σύμβασης, η οποία, σύμφωνα με την εκτίμησή της, ξεπερνούσε το ευρωπαϊκό όριο των 5.404.000 ευρώ. Αυτό σήμαινε ότι η διαδικασία έπρεπε να έχει λάβει την προβλεπόμενη ευρωπαϊκή δημοσιότητα, προκειμένου να διασφαλιστεί η δυνατότητα συμμετοχής επιχειρήσεων από το σύνολο των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ωστόσο, η προκήρυξη είχε δημοσιοποιηθεί στη Διαύγεια, στην ιστοσελίδα του ΟΔΑΠ και στον ελληνικό Τύπο, χωρίς την αντίστοιχη ευρωπαϊκή δημοσίευση.

Τι απαντά ο ΟΔΑΠ

Από την πλευρά του, ο Οργανισμός υποστηρίζει ότι οι διαγωνιστικές διαδικασίες πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που ο ίδιος έκρινε εφαρμοστέο. Επικαλείται, μεταξύ άλλων, τη διαφάνεια της διαδικασίας, το κριτήριο της υψηλότερης προσφερόμενης μίσθωσης, αλλά και τους όρους που είχαν τεθεί για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο ΟΔΑΠ χαρακτηρίζει τις ενστάσεις που εξετάστηκαν από την Αρχή ως ζητήματα αμιγώς νομικής φύσεως και υπογραμμίζει ότι στις αποφάσεις της ΕΑΔΗΣΥ δεν γίνεται λόγος για «φωτογραφικούς διαγωνισμούς» ή για εκποίηση δημόσιας περιουσίας, όπως είχε υποστηριχθεί σε δημόσιες παρεμβάσεις και ανακοινώσεις κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Παράλληλα, δηλώνει ότι προτίθεται να ακολουθήσει τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που έχουν ανακύψει.
Στον αέρα και η ανάθεση για τις τουαλέτες και τις θυρίδες της Ακρόπολης

Η δεύτερη απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ, με αριθμό 1828, αφορά έναν ακόμη διαγωνισμό του ΟΔΑΠ, ο οποίος σχετιζόταν με τη λειτουργία των χώρων υγιεινής και των θυρίδων φύλαξης αντικειμένων στην Ακρόπολη και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας.

Ανάδοχος της συγκεκριμένης διαδικασίας είχε αναδειχθεί η εταιρεία Public Shine Facility Management Α.Ε., η οποία είχε ιδρυθεί τον Νοέμβριο του 2025.

Η ανάθεση, ωστόσο, αμφισβητήθηκε από την εταιρεία 3C+P Τεχνική ΙΚΕ, η οποία κατέθεσε προσφυγή στις 28 Αυγούστου, προβάλλοντας αντίστοιχες αιτιάσεις για το νομικό καθεστώς που είχε επιλέξει ο Οργανισμός.

Η ΕΑΔΗΣΥ έκανε δεκτή και αυτή την προσφυγή, ακυρώνοντας τον διαγωνισμό με το σκεπτικό ότι η λειτουργία των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων συνιστούσε επίσης αντικείμενο σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών και όχι απλή εκμίσθωση.

Η σημασία της υπόθεσης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ο αριθμός των επισκεπτών που εξυπηρετούνται καθημερινά στους συγκεκριμένους χώρους. Μόνο η Ακρόπολη υποδέχεται περίπου πέντε εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, ενώ στο πλαίσιο του σχεδιασμού είχε προβλεφθεί αντίτιμο ενός ευρώ για τη χρήση των χώρων υγιεινής.

Τα επόμενα βήματα και τα ερωτήματα που παραμένουν

Οι δύο αποφάσεις δημιουργούν νέα δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσει ο ΟΔΑΠ στη διαχείριση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων. Η ακύρωση των διαγωνισμών σημαίνει ότι θα πρέπει να επανεξεταστεί το νομικό και διαδικαστικό πλαίσιο των αναθέσεων, προκειμένου να ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά τα ερωτήματα για το πώς θα οργανωθεί εκ νέου η λειτουργία των 27 πωλητηρίων, αλλά και για το μέλλον των υπηρεσιών υγιεινής και φύλαξης αποσκευών στην Ακρόπολη και στους υπόλοιπους χώρους.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο τα ζητήματα που είχαν τεθεί μέσα από το ρεπορτάζ της εφημερίδας «ΜΠΑΜ» σχετικά με τη διαχείριση των συγκεκριμένων υποδομών, τους όρους των διαγωνισμών και τον τρόπο αξιοποίησης δραστηριοτήτων που συνδέονται άμεσα με την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.