Βγαίνουν τα παιδιά μας "τούβλα" από τα σχολεία; (γράφει ο Τόλης Κοΐνης)

Αφορμές για την ανάρτηση είναι δύο:

1) Οι δηλώσεις επώνυμων Πανεπιστημιακών καθηγητών ότι με τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι φοιτητές τους επαναπαύονται και δεν «μαθαίνουν» το αντικείμενό τους όπως γινόταν πριν.

2) Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού του ΟΟΣΑ, της περίφημης PISA με την οποία οι μαθητές μας κατατάσσονται σε πολύ χαμηλές θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη. Βέβαια, κάθε χρόνο τα ίδια αποτελέσματα έχουμε και οι ίδιες δηλώσεις γίνονται…

Αυτά με οδήγησαν να φέρω και πάλι στο νου τρία παραδείγματα από τα χρόνια της εκπαιδευτικής μου δραστηριότητας, τα οποία θεωρώ χαρακτηριστικά του πραγματικού επίπεδου των μαθητών μας.

• Τρεις μαθήτριες της Β΄ Λυκείου έρχονται με αγωνία και με ρωτούν «Κύριε, τί είναι το Άραχθο;» Τις κοιτάζω με έκπληξη. Ήταν από τις καλύτερες … πάνω από 19 η βαθμολογία τους… (Την άλλη χρονιά πέρασαν με τις Πανελλήνιες η μια Ιατρική, η άλλη Φαρμακευτική και η τρίτη Νομική!!!!!). Αγνοούσαν ότι ο Άραχθος ήταν ποτάμι της Ηπείρου… Μην αμφιβάλλετε ότι είχαν 10 Γεωγραφία στο Δημοτικό και 20 στο Γυμνάσιο. Αφορμή για την ερώτησή τους στάθηκε η σχεδιαζόμενη εκδρομή στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αράχθου, που είναι κοντά στην Άρτα…

• Συνοδεύω ένα τμήμα της Β΄ Λυκείου από το 1ο Λύκειο Ναυπλίου σε σχολικό περίπατο. Το πρόγραμμα προέβλεπε και ολιγόλεπτη επίσκεψη στην Πύλη της Ξηράς. Ήταν μια πάρα πολύ ωραία ημέρα και διέκρινα στα ματάκια των παιδιών την απόλυτη βαρεμάρα για την τοπική ιστορία του Ναυπλίου. Για να δώσω ένα τέλος στο «μαρτύριό» τους, τους προτείνω «Θα σας αφήσω αμέσως, χωρίς να ολοκληρώσουμε το πρόγραμμά μας, αν μου απαντήσετε, τίνος είναι το άγαλμα που βρίσκεται πίσω σας». Γυρίζουν να το δουν!!! Και αρχίζουν αμήχανα να ανταλλάσσουν απόψεις μουρμουριστά. ΔΕΝ ΗΞΕΡΑΝ!!!! Δεν ήθελα να μου πουν ποιος ήταν ο Σταϊκόπουλος και τί έκανε, αλλά μόνο ποιο ήταν το όνομα. Και όμως τα μισά περίπου παιδιά έπαιρναν το μεσημέρι το λεωφορείο από εκεί ακριβώς μπροστά και δεν τους είχε κινήσει την παραμικρή περιέργεια, να διαβάσουν τα χαραγμένα στο βάθρο γράμματα.

• Επειδή από το προηγούμενο επεισόδιο είχα αρχίσει να αμφιβάλλω για την παρατηρητικότητα των παιδιών μας. Για να διαπιστώσω ότι δεν πάμε καλά… έκανα σε πολλά τμήματα την ερώτηση «Πώς λέγεται ο δρόμος που είναι πίσω πόρτα του σχολείου μας;» (Γιατί ήταν ο μόνος από τους δρόμους που περιβάλλουν το σχολείο που έχει ταμπελίτσα). Κανείς δεν ήξερε. Σε ένα τμήμα αποφάσισα να τους πω το «μυστικό». Ήταν η οδός Ωνάση. Δεν τους ενδιέφερε το όνομα… αλλά «πού ήταν η ταμπελίτσα;». Με έκπληξη έμαθαν πως την γράφει εκείνο το μαρμαράκι απέναντι από την πόρτα του «Σκλαβενίτη» και με μεγαλύτερη έκπληξη άκουσα την απορία τους «Κύριε, αυτό δεν είναι τάφος;» !!!!!!!

Τί φταίει;

 
Η γνώμη μου είναι ότι εκεί που χωλαίνουμε είναι η «κατανόηση του κειμένου» και από αυτό παράγονται και οι αδυναμίες τόσο στα Μαθηματικά όσο και στις Φυσικές Επιστήμες, που καταγράφηκαν από τον ΟΟΣΑ. Όταν δυσκολεύεσαι να κατανοήσεις ένα κείμενο, είναι αναπότρεπτο να μην μπορείς να το μεταφράσεις σε Μαθηματικές σχέσεις ή σε έννοιες της Φυσικής.

(Για παράδειγμα αναφέρω τα 4α Θέματα στην Άλγεβρα που περιέχει η «Τράπεζα Θεμάτων" στην Α΄ και Β΄ Λυκείου. Διακρίνονται σε συνδυαστικές ασκήσεις και προβλήματα. Οι πρώτες είναι πολύ δυσκολότερες από τα προβλήματα και όμως τις προτιμούμε γιατί τις αντιμετωπίζουν πιο εύκολα τα παιδιά, γιατί «δεν έχουν πολλά λόγια»)

Εάν συγκρίνεις τα σημερινά παιδιά με τους προ εξηκονταετίας έφηβους σε πιάνει θλίψη. Εμείς δεν είχαμε διδαχθεί ποτέ τη Γραμματική και το συντακτικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (στα Αρχαία σκίζαμε) και όμως δεν μας δυσκόλευε η διδασκαλία κειμένων νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας.

Την βασική διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες την εντοπίζω στην ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Εντατικοποιούμε χωρίς ουσία τις σπουδές των παιδιών μας. Προσθέτουμε ατέλειωτες ώρες Φροντιστηρίων και δραστηριοτήτων πιστεύοντας ότι έτσι κάνουμε καλό. Ακόμα και παιχνίδι το έχουμε αντικαταστήσει με προπόνηση καθοδηγούμενη από γυμναστή. Νομίζουμε ότι τους προσφέρουμε. Λάθος.

Τα παιδιά δεν δέχονται τη γοητεία της γνώσης, αλλά ασθμαίνοντας προσπαθούν να αποστηθίσουν κάποιες πληροφορίες και αμέσως μετά να τις απορρίψουν
Τα παιδιά είτε κουράζονται νωρίς.

Είτε απογοητεύονται βλέποντας ότι δεν μπορεί η οικογένειά τους να ανταπεξέλθει οικονομικά τον ανταγωνισμό. Νοιώθουν πως δεν υπάρχουν ίσες ευκαιρίες. Και τα παρατάνε.

Είτε η κούραση τους βγαίνει μόλις μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο και αρχίζουν να χρωστάνε πολλά μαθήματα.

Μόνο μια μειοψηφία λυτρώνεται μπαίνοντας στο Πανεπιστήμιο, βρίσκει τον χρόνο της, ανασυντάσσεται στα νέα δεδομένα και έχει δυνάμεις να συνεχίσει σε μεταπτυχιακά, διδακτορικά κ.λπ.

Χειρότερο παράδειγμα εντατικοποίησης χωρίς ουσία είναι αυτό που υποφέρουν τα παιδιά κάθε Νοέμβριο.

Για να βάλουν οι καθηγητές τον βαθμό του α΄ τετραμήνου απαιτείται γραπτό επαναληπτικό «κριτήριο αξιολόγησης». Χωρίς να διαταράσσεται το ωρολόγιο πρόγραμμα. Σκεφθείτε: Διαγώνισμα Ιστορίας. 

Συνήθης ύλη πάνω από 20 σελίδες του βιβλίου. Τελειώνει το παιδί στις 2.00 μ.μ. έχει τις περισσότερες φορές 2 ώρες κλεισμένες σε δραστηριότητες και άλλα φροντιστήρια. Πρέπει να προετοιμαστεί για το κανονικό μάθημα τις υπόλοιπες 5 ώρες της επόμενης μέρες. Και θα πρέπει να διαβάσει τουλάχιστον δύο φορές τις 20 σελίδες της Ιστορίας που θα εξεταστεί και θα επηρεάσουν κατά απόλυτο τρόπο την βαθμολογία του. Συνήθως τελειώνει ξεθεωμένο τα μεσάνυχτα.

 
Ελπίζω να καταλάβατε γιατί τα παιδιά απεχθάνονται στην πλειονότητά τους την Ιστορία.
Δυστυχώς τους ιθύνοντες της εκπαίδευσης τους κατέχει μια σαδιστική λαγνεία των εξετάσεων. 

Πιστεύουν ότι όσο πιο πολλές γραπτές δοκιμασίες βάλουν τόσο περισσότερο καλύτερα αποτελέσματα έχουν.

Ιστορικά αποδεικνύεται το αντίθετο.

Σκεφτόμουν «Τί ήταν εκείνο που μου έκανε τόσο ευχάριστα τα Μαθηματικά;»
Θυμήθηκα τον Κόρακα στο Δημοτικό και τους Σιώτο, Καλομητσίνη και Οικονομίδη στο Γυμνάσιο (εξατάξιο τότε). Είχαν – τυχαία- μια κοινή μέθοδο… Έβαζαν ασκήσεις στο πρόχειρο στη διάρκεια του μαθήματος, μας έδιναν το απαιτούμενο χρόνο και μετά τις λύναμε στον πίνακα. Δεν μας έβαζαν «τόνους» ασκήσεων για το σπίτι. Μια, δύο το πολύ, αλλά να τις καθαρογράφουμε… «Έτσι ώστε και η γιαγιά σας να πάρει το τετράδιο των Μαθηματικών, να καταλαβαίνει τί γράψατε.», έλεγε ο Καλομητσίνης και είχε απόλυτο δίκιο.