Το Ανάπλι εμπνέει. Το τοπίο του, τα σπίτια και τα κάστρα του και πάνω από όλα η ιστορία του.
Φέτος έχει την τιμητική του το φονικό του Κυβερνήτη, αν και η αναπαράσταση της δολοφονίας έχει δοθεί «σκηνοθετική αδεία» λίγο διαφορετικά από ό,τι έγινε στην πραγματικότητα.
Η τραγική κατάληξη του Καποδίστρια έχει εμπνεύσει και στο παρελθόν μεγάλα θεατρικά έργα του Καζαντζάκη, του Θεοτοκά κ.α. Δυστυχώς, δεν παίζονται … θεωρούνται δύσκολα και παρωχημένα για τις σύγχρονες αναζητήσεις.
Δεύτερη σε προτιμήσεις έρχεται η «Δίκη του Κολοκοτρώνη» και στο θέατρο και στο σινεμά.
Αλλά και οι δυο ιστορίες έχουν ως χώρο δράσης το Ναύπλιον, αλλά αφορούν τραγικούς ήρωες της ιστορίας μας. Δεν αφορούν το Ναύπλιον.
Υπάρχει όμως και ένα θεατρικό έργο, που στηρίζεται πάνω στην τύχη αποκλειστικά της πόλης μας. Είναι το «ΝΥΧΤΑ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ» του Άγγελου Τερζάκη. Πρωτοπαίχτηκε στο Εθνικό θέατρο το 1958. Με μια λαμπερή διανομή ρόλων. Το δίδυμο των ερωτευμένων πρωταγωνιστών το κρατούσαν η Τζένη Καρέζη (ως «κυρά του Αναπλιού») και ο Αλέκος Αλεξανδράκης (ως ο νεαρός Ναυπλιώτης που την ερωτεύεται), στους άλλους ρόλους Νίκος Τζόγιας (ως Βενετός πράκτορας), Παντελής Ζερβός (ως Ναυπλιώτης «βουργισέος» = αστός).
Το έργο σημείωσε επιτυχία, πήρε καλές κριτικές για τον ποιητικό λόγο του Τερζάκη, και τη σκηνική παρουσία των ηθοποιών. Επιθέσεις δέχτηκε μόνο ο σκηνοθέτης Κωστής Μιχαηλίδης, που τον κατηγορούσαν ότι δεν είχε δουλέψει καλά τους ηθοποιούς.
Το έργο από τότε ανέβηκε μόνο ραδιοφωνικά. Μια τέτοια ραδιοφωνική παράσταση ανακάλυψα στο «Youtube”, είναι από το 1968… την ανεβάζω στα σχόλια, για να δώσω ευκαιρία στους φίλους να γνωρίσουν το ίδιο το έργο, διότι δεν βρήκα να υπάρχει τυπωμένο και να πουλιέται (ίσως σε κανένα παλαιοπωλείο). Είχε εκδοθεί κανονικά από τον Τερζάκη, πριν από 67 χρόνια!!! Το είχα διαβάσει μικρός και διαπίστωσα ότι το έχω χάσει.
Το έργο έχει ομοιότητες με τη σημερινή εποχή στο Ναύπλιο. Τώρα πουλιέται, σε άλλον η Μαρίνα, σε άλλον η Καραθώνα, σε άλλον το Μπούρτζι και σε άλλον η Ακροναυπλία. Τότε, δεκαετία του 1380, πουλιόταν πακέτο όλο μαζί το Αναπλάκι μας.
Ήταν περιορισμένο σε δύο κάστρα στην Ακροναυπλία… το άλλο στο παλιό Ξενία δεν είχε κτισθεί ακόμα. Και είχαν αρχίσει να κτίζονται τα πρώτα σπίτια στην πλαγιά της Ακροναυπλίας (Βραχατέϊκα και Ψαρομαχαλάς).
Το Ναύπλιο είχε γίνει Φράγκικο από το 1212 με συνθήκη που προστάτευε τα δικαιώματα των Ελλήνων κατοίκων του. Λίγα χρόνια μετά, ο Βιλεαρδουίνος το χάρισε σαν προίκα στον Δούκα των Αθηνών. Έτσι δεν ανήκε ούτε στο Πριγκιπάτο του Μορέως ούτε μετά στο Δεσποτάτο του Μυστρά, αλλά στο Δουκάτο των Αθηνών. Το 1280 περίπου η Αθήνα καταλήφθηκε από μια συμμορία Ισπανών μισθοφόρων, οι νόμιμοι δούκες ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στο Ναύπλιο, το μόνο που τους είχε απομείνει. Η κατάσταση αυτή διατηρήθηκε περίπου 100 χρόνια.
Γύρω στο 1380 αρχίζει να εκδηλώνεται το ενδιαφέρον των Βενετών. Δεν το καταλαμβάνουν. Στέλνουν προξενιό!!! Έναν δικό τους τον Πιέτρο Κορνάρο, να παντρευτεί την κόρη του Φράγκου Φεουδάρχη… κατ’ όνομα Δούκα των Αθηνών, Γκυ ντ’ Ανγκιέν. Αυτός είχε μία κόρη την Μαρία, η οποία πρωταγωνιστεί και στην πραγματική ιστορία, αλλά και στο έργο του Τερζάκη.
Ο Γκυ ντ’ Ανγκιέν πέθανε. Τον κληρονόμησε η Μαρία. Ο Βενετός άντρας της έγινε ο πραγματικός κύριος της πόλης, για λογαριασμό της Βενετίας.
Πέθανε σε λίγα χρόνια μέσα, όμως, ο Κορνάρο και άφησε χήρα και άτεκνη την Μαρία. Όποιος την παντρευόταν θα έπαιρνε το Ανάπλι.
Ήδη το διεκδικούσαν με αξιώσεις:
Α) Οι Παλαιολόγοι του Μυστρά
Β) Ο Φλωρεντίνος τυχοδιώκτης Νέριο Ατσαγιόλι, που ήδη είχε καταλάβει την Κόρινθο και την Αθήνα.
Γ) Οι Οθωμανοί Τούρκοι που είχαν αρχίσει να κατακτούν την Βαλκανική χερσόνησο και
Δ) Οι Βενετοί, οι οποίοι είχαν εκτιμήσει τη σημασία του ως εμπορικού σταθμού.
Σε αυτό το σημείο αρχίζει και εκτυλίσσεται ο μύθος του Τερζάκη. Χρησιμοποιεί από την πραγματική ιστορία μόνο δύο πρόσωπα: α) Την «κυρά τ΄ Αναπλιού», Μαρία ντ’ Ανγκιέν και β) τον Περάτσο Μαλιπιέρο, τον δόλιο Βενετσιάνο υποψήφιο γαμπρό.
Ο Τερζάκης με ποιητική γλώσσα αναπλάθει την τοπική ζωή του Ναυπλίου (με την ίδια επιτυχία όπως και στην «Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ») και βάζει ως πρωταγωνιστή έναν νεαρό Αναπλιώτη που τελικά τον ερωτεύεται η Μαρία… προτιμούν να δώσουν το Ναύπλιο στους Βενετούς και να φύγουν, διατηρώντας τον έρωτά τους.
Πραγματικά η Μαρία ντ’ Ανγκιέν, χωρίς να έχει παντρευτεί κανέναν στην καταγεγραμμένη ιστορία, έφυγε και πήρε κτήματα στο δέλτα του Πάδου, κοντά στη Βενετία… και έζησε αυτή καλά και εμείς καλύτερα, στο έργο… αλλά δυστυχώς πέθανε πολύ νέα στην καινούργια της εγκατάσταση.
