Ένα καράβι γεμάτο πυρίτιδα στον Αργολικό κόλπο το 1822 (γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς)

Ο πρώτος χρόνος του Αγώνα της Ελευθερίας του 1821, παρά τις σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες, ανέδειξε τις σοβαρές οικονομικές και διοικητικές αδυναμίες, καθώς και τις ελλείψεις σε τρόφιμα και πολεμοφόδια.

Ληστεία μετά φόνου έξω από το Λυγουριό (1830)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς 

Στα τέλη Μαΐου του 1830, στην τοποθεσία Κρύα Βρύση Λυγουριού, κοντά στο αρχαίο Καστράκι, τέσσερις άνδρες δολοφόνησαν τον εκατόνταρχο Θοδωρή Βούλγαρη, ο οποίος υπηρετούσε στο σώμα του ίππαρχου Χατζηχρήστου. Το σώμα του βρέθηκε με δύο σφαίρες στον θώρακα, τραύμα στον λαιμό και τρία ακρωτηριασμένα δάκτυλα στο δεξί του χέρι.

Η πρώτη προσπάθεια οργάνωσης του Α΄ Σώματος Στρατού σε Πιάδα και Λυγουριό (1828)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς:

Αμέσως μετά την άφιξή του, ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να αντιμετωπίσει το σοβαρό στρατιωτικό πρόβλημα, ενσωματώνοντας τα άτακτα σώματα σε ημιτακτικούς σχηματισμούς με στόχο να τα μετατρέψει σταδιακά σε τακτικό στρατό. 

Η μέριμνα της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης για την εγκατάσταση των Σουλιωτών στα χωριά της Επιδαύρου (1827)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς: 

Η Γ΄ Εθνική Συνέλευση του 1827, που συνεδρίασε στην Τροιζήνα, κλήθηκε να αντιμετωπίσει ένα από τα πλέον κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα της Επανάστασης: τη μέριμνα και την αποκατάσταση των ξεριζωμένων οικογενειών του Σουλίου. Είχαν ήδη παρέλθει πέντε έτη από τις 2 Σεπτεμβρίου 1822, όταν οι Σουλιώτες, εξαναγκασμένοι σε συνθηκολόγηση με τους Τουρκαλβανούς, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους, τα σπίτια και τις περιουσίες τους.

Το μερίδιο των Λυγουριατών από τα λάφυρα της άλωσης του Ναυπλίου (1822) Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς

 Όταν το 1822 το Ναύπλιο έπεσε στα χέρια των Ελλήνων, τα λάφυρα της μεγάλης νίκης μοιράστηκαν σε χίλια μερίδια. Εκατό από αυτά δόθηκαν στο Εθνικό Ταμείο∙ τα υπόλοιπα μοιράστηκαν στους στρατιωτικούς αρχηγούς, σύμφωνα με τη δύναμη του κάθε σώματος.

Ο ελαιώνας του Λυγουριού και η εξέλιξη του από τον 14ον στον 19ον αιώνα

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς: 

Τεκμήρια του 14ου αιώνα δείχνουν ότι, στα χρόνια της φεουδαρχίας, οι ακτήμονες κάτοικοι του Λυγουριού καλλιεργούσαν με ξύλινο αλέτρι τα χωράφια του  γαιοκτήμονα και απέδιδαν μέρος της συνολικής παραγωγής,το λεγόμενο γεώμορο.       

Ο μεσαιωνικός θρήνος της Αθήνας και η σχέση του με το Λυγουριό

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς 

 Το 1881 στην Βιβλιοθήκη της Πετρούπολης στη Ρωσία,βρέθηκε από τον ομογενή καθηγητή Γαβριήλ Δεστούνη,ένα έμμετρο ελληνικό κείμενο με αναφορά σε [αχρονολόγητη] καταστροφή της Αθήνας από τους Τούρκους,που είχε τον τίτλο‘’περί της αναλώσεως καί της αιχμαλωσίας ή γέγονεν υπο των Περσών εις Άττικήν 'Αθήνα’’ στην συνέχεια,το θρηνητικό αυτό χρονικό των εξήντα εννέα στίχων,διχογνώμησε τους ιστορικούς της Αθήνας ,οι οποίοι κατέθεσαν διαφορετικές απόψεις τόσο για τον χρόνο αναφοράς του για την καταστροφή της πόλης,όσο και για τους δύο‘’ακανθώδεις ’’στίχους του : Αρχήν αιχμαλωτίσασιν Λεγουρικού το μέρος/ δεύτερον τρίτον ήλθασι εις τον αυτόν τον τόπον’’[17ο/18 στίχος] και ‘’εκόψασιν τους πόδας μου ήγουν τα Λεγουρία’’[40ος στίχος]. 

20 Μαΐου 1825: Μια ιστορική μέρα

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς: 

 Στα Ταμπούρια, στο ύψωμα στο Μανιάκι τελέστηκε σήμερα επιμνημόσυνη δέηση για τους άνδρες της Πελοποννήσου, που χάθηκαν εκεί πριν διακόσια ακριβώς χρόνια. Ήταν η ίδια μέρα του Μαϊου το 1825 όπου επτακόσιοι περίπου αγωνιστές υπό τον Παπαφλέσσα, αντιστάθηκαν στις πολαπλάσιες συντεταγμένες δυνάμεις του τουρκο/ αιγύπτιου εισβολέα Ιμπραήμ πασά και χάθηκαν σχεδόν όλοι. Αγωνίστηκαν και έδωσαν την ζωή τους για την Ελευθερία, την Ανεξαρτησία, την Αξιοπρέπεια των παιδιών τους, των απογόνων τους.