Στα Δερβένια της Μάνης: Η ξεχασμένη μάχη και η παρουσία των Λυγουριατών (Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς)

Σαν σήμερα, 3 Σεπτεμβρίου 1825, σημειώθηκε σφοδρή σύγκρουση στα Τρίνησα, στα Δερβένια της Μάνης. Η μάχη, πέρα από την ιστορική της σημασία, παρουσιάζει και ιδιαίτερο τοπικό ενδιαφέρον, καθώς ανάμεσα στους μαχητές βρίσκονταν και άνδρες από το Λυγουριό.

Λυγουριό 1824: Μια άγνωστη σύγκρουση με τους ενοικιαστές των εθνικών προσόδων

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς

«…ἢ να μας ελευθερώσῃ απὸ τους καινούργιους Τούρκους, ἢ αλλέως να βάλωμεν φωτιὰ να κάψωμεν τα σπίτια μας και να φύγωμεν…». Με αυτά τα δραματικά λόγια οι κάτοικοι του Λυγουριού απευθύνθηκαν το καλοκαίρι του 1824 στην επαναστατική Διοίκηση, διαμαρτυρόμενοι για τις αυθαιρεσίες των ιδιωτών ενοικιαστών των εθνικών προσόδων κατά την είσπραξη των δικαιωμάτων στα δημητριακά.

Ο χάλκινος αθλητής του Λυγουριού του 5ου αιώνα π.Χ. στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βερολίνου

 

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς

Στις συλλογές του Αρχαιολογικού Μουσείου του Βερολίνου φυλάσσονται δύο μικρά χάλκινα έργα προερχόμενα από το Λυγουριό, τα οποία αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της πρώιμης κλασικής περιόδου.

Ο Αγιογράφος Ιερεμίας από το Αδάμι Αργολίδας του 18ου αιώνα

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς:

Ο ιερομόναχος Ιερεμίας από το Αδάμι υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αγιογράφους της Αργολίδας τον 18ο αιώνα. Μεγαλωμένος στα χρόνια της Β΄ Ενετοκρατίας, έζησε σε μια εποχή όπου η εκκλησιαστική τέχνη είχε καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ορθόδοξης πίστης και της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας.

Ένα καράβι γεμάτο πυρίτιδα στον Αργολικό κόλπο το 1822 (γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς)

Ο πρώτος χρόνος του Αγώνα της Ελευθερίας του 1821, παρά τις σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες, ανέδειξε τις σοβαρές οικονομικές και διοικητικές αδυναμίες, καθώς και τις ελλείψεις σε τρόφιμα και πολεμοφόδια.

Ληστεία μετά φόνου έξω από το Λυγουριό (1830)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς 

Στα τέλη Μαΐου του 1830, στην τοποθεσία Κρύα Βρύση Λυγουριού, κοντά στο αρχαίο Καστράκι, τέσσερις άνδρες δολοφόνησαν τον εκατόνταρχο Θοδωρή Βούλγαρη, ο οποίος υπηρετούσε στο σώμα του ίππαρχου Χατζηχρήστου. Το σώμα του βρέθηκε με δύο σφαίρες στον θώρακα, τραύμα στον λαιμό και τρία ακρωτηριασμένα δάκτυλα στο δεξί του χέρι.

Η πρώτη προσπάθεια οργάνωσης του Α΄ Σώματος Στρατού σε Πιάδα και Λυγουριό (1828)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς:

Αμέσως μετά την άφιξή του, ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να αντιμετωπίσει το σοβαρό στρατιωτικό πρόβλημα, ενσωματώνοντας τα άτακτα σώματα σε ημιτακτικούς σχηματισμούς με στόχο να τα μετατρέψει σταδιακά σε τακτικό στρατό. 

Η μέριμνα της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης για την εγκατάσταση των Σουλιωτών στα χωριά της Επιδαύρου (1827)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς: 

Η Γ΄ Εθνική Συνέλευση του 1827, που συνεδρίασε στην Τροιζήνα, κλήθηκε να αντιμετωπίσει ένα από τα πλέον κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα της Επανάστασης: τη μέριμνα και την αποκατάσταση των ξεριζωμένων οικογενειών του Σουλίου. Είχαν ήδη παρέλθει πέντε έτη από τις 2 Σεπτεμβρίου 1822, όταν οι Σουλιώτες, εξαναγκασμένοι σε συνθηκολόγηση με τους Τουρκαλβανούς, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους, τα σπίτια και τις περιουσίες τους.