Ο χάλκινος αθλητής του Λυγουριού του 5ου αιώνα π.Χ. στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Βερολίνου

 

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς

Στις συλλογές του Αρχαιολογικού Μουσείου του Βερολίνου φυλάσσονται δύο μικρά χάλκινα έργα προερχόμενα από το Λυγουριό, τα οποία αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της πρώιμης κλασικής περιόδου.

Ο Αγιογράφος Ιερεμίας από το Αδάμι Αργολίδας του 18ου αιώνα

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς:

Ο ιερομόναχος Ιερεμίας από το Αδάμι υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αγιογράφους της Αργολίδας τον 18ο αιώνα. Μεγαλωμένος στα χρόνια της Β΄ Ενετοκρατίας, έζησε σε μια εποχή όπου η εκκλησιαστική τέχνη είχε καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ορθόδοξης πίστης και της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας.

Ένα καράβι γεμάτο πυρίτιδα στον Αργολικό κόλπο το 1822 (γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς)

Ο πρώτος χρόνος του Αγώνα της Ελευθερίας του 1821, παρά τις σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες, ανέδειξε τις σοβαρές οικονομικές και διοικητικές αδυναμίες, καθώς και τις ελλείψεις σε τρόφιμα και πολεμοφόδια.

Ληστεία μετά φόνου έξω από το Λυγουριό (1830)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς 

Στα τέλη Μαΐου του 1830, στην τοποθεσία Κρύα Βρύση Λυγουριού, κοντά στο αρχαίο Καστράκι, τέσσερις άνδρες δολοφόνησαν τον εκατόνταρχο Θοδωρή Βούλγαρη, ο οποίος υπηρετούσε στο σώμα του ίππαρχου Χατζηχρήστου. Το σώμα του βρέθηκε με δύο σφαίρες στον θώρακα, τραύμα στον λαιμό και τρία ακρωτηριασμένα δάκτυλα στο δεξί του χέρι.

Η πρώτη προσπάθεια οργάνωσης του Α΄ Σώματος Στρατού σε Πιάδα και Λυγουριό (1828)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς:

Αμέσως μετά την άφιξή του, ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να αντιμετωπίσει το σοβαρό στρατιωτικό πρόβλημα, ενσωματώνοντας τα άτακτα σώματα σε ημιτακτικούς σχηματισμούς με στόχο να τα μετατρέψει σταδιακά σε τακτικό στρατό. 

Η μέριμνα της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης για την εγκατάσταση των Σουλιωτών στα χωριά της Επιδαύρου (1827)

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς: 

Η Γ΄ Εθνική Συνέλευση του 1827, που συνεδρίασε στην Τροιζήνα, κλήθηκε να αντιμετωπίσει ένα από τα πλέον κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα της Επανάστασης: τη μέριμνα και την αποκατάσταση των ξεριζωμένων οικογενειών του Σουλίου. Είχαν ήδη παρέλθει πέντε έτη από τις 2 Σεπτεμβρίου 1822, όταν οι Σουλιώτες, εξαναγκασμένοι σε συνθηκολόγηση με τους Τουρκαλβανούς, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους, τα σπίτια και τις περιουσίες τους.

Το μερίδιο των Λυγουριατών από τα λάφυρα της άλωσης του Ναυπλίου (1822) Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς

 Όταν το 1822 το Ναύπλιο έπεσε στα χέρια των Ελλήνων, τα λάφυρα της μεγάλης νίκης μοιράστηκαν σε χίλια μερίδια. Εκατό από αυτά δόθηκαν στο Εθνικό Ταμείο∙ τα υπόλοιπα μοιράστηκαν στους στρατιωτικούς αρχηγούς, σύμφωνα με τη δύναμη του κάθε σώματος.

Ο ελαιώνας του Λυγουριού και η εξέλιξη του από τον 14ον στον 19ον αιώνα

Γράφει ο Αντώνης Ξυπολιάς: 

Τεκμήρια του 14ου αιώνα δείχνουν ότι, στα χρόνια της φεουδαρχίας, οι ακτήμονες κάτοικοι του Λυγουριού καλλιεργούσαν με ξύλινο αλέτρι τα χωράφια του  γαιοκτήμονα και απέδιδαν μέρος της συνολικής παραγωγής,το λεγόμενο γεώμορο.